Động lực kinh tế khi thị trường xe máy điện Việt Nam ở top toàn cầu

Doanh số xe máy điện tại Việt Nam đứng thứ 3 thế giới

Thị trường xe máy Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của xu hướng điện hóa phương tiện. Theo báo cáo mới nhất của tổ chức nghiên cứu MotorCycles Data tại Italia, trong 5 tháng đầu năm 2026, doanh số xe máy tại Việt Nam tăng 20% so với cùng kỳ năm trước, đưa Việt Nam trở thành thị trường xe máy lớn thứ tư thế giới và là thị trường xe hai bánh điện lớn thứ ba toàn cầu.

Đáng chú ý, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ phân khúc xe điện khi doanh số tăng tới 84,5%, nhờ các chính sách thúc đẩy giao thông xanh, giá xăng dầu tăng mạnh và nhu cầu chuyển đổi phương tiện của người dân.

Báo cáo cho thấy cục diện cạnh tranh trên thị trường đang thay đổi đáng kể. Trong khi Honda vẫn duy trì vị trí dẫn đầu với mức tăng trưởng 9,5%, Yamaha ghi nhận mức tăng 29%. Tuy nhiên, các thương hiệu xe điện đang nổi lên mạnh mẽ, đặc biệt là VinFast với mức tăng trưởng 149,1%, Yadea cũng được ghi nhận là thương hiệu xe điện có tốc độ phát triển nhanh và đứng thứ hai trong nhóm các nhà sản xuất xe điện. 

Nhiều hãng xe động cơ đốt trong truyền thống như Suzuki, Piaggio, Kymco, Triumph, SYM hay BMW đều ghi nhận doanh số sụt giảm so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng dịch chuyển ngày càng rõ nét từ xe xăng sang xe điện tại Việt Nam.

Đây là tín hiệu cho thấy sự thay đổi đáng kể trong thói quen tiêu dùng của người dân. Nếu trước đây xe máy điện chủ yếu được lựa chọn bởi học sinh, sinh viên thì hiện nay đối tượng khách hàng đã mở rộng sang nhân viên văn phòng, người lao động, và nhiều hộ kinh doanh dịch vụ.

Sự phát triển của thị trường cũng gắn liền với vai trò của các doanh nghiệp sản xuất xe điện. Trong đó, VinFast hiện là hãng xe máy điện có thị phần lớn nhất tại Việt Nam và đã lọt vào nhóm 10 nhà sản xuất xe điện hàng đầu thế giới, theo dữ liệu từ 

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, xu hướng chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe máy điện là kết quả của nhiều yếu tố kinh tế, công nghệ và môi trường cùng tác động.

Ông nhận định, khi thu nhập người dân được cải thiện và nhận thức về phát triển bền vững ngày càng nâng cao, người tiêu dùng có xu hướng lựa chọn những sản phẩm tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và có chi phí vận hành thấp hơn. Bên cạnh đó, chất lượng xe điện hiện nay đã được cải thiện đáng kể, từ thiết kế, khả năng vận hành cho đến độ an toàn, giúp người tiêu dùng yên tâm hơn khi chuyển đổi.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, việc gia tăng tỷ lệ sử dụng xe điện không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn có tác động tích cực đối với nền kinh tế. Quá trình điện hóa phương tiện giao thông sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy các ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghệ pin, hạ tầng sạc và dịch vụ liên quan phát triển.

Doanh nghiệp tăng ưu đãi, tạo động lực cho quá trình chuyển đổi

Song song với sự gia tăng nhu cầu thị trường, nhiều doanh nghiệp đang triển khai các chương trình hỗ trợ nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.

Mới đây, hãng xe điện Yadea đã chính thức triển khai chương trình "Đổi xe xăng sang xe điện" tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đến hết ngày 31/7/2026. Theo chương trình, người dùng chỉ cần mang phương tiện hiện tại đến cửa hàng để được kiểm tra và thẩm định giá. Sau khi hoàn tất thủ tục, khách hàng có thể lựa chọn xe điện mới và nhận nhiều ưu đãi như hỗ trợ chuyển đổi xanh lên tới 10% giá trị xe, trả góp 0%, bảo dưỡng miễn phí theo chính sách của hãng và thu mua xe cũ với mức định giá cạnh tranh.

Cùng với YADEA, VinFast cũng đang đẩy mạnh các hoạt động kích cầu thông qua chuỗi sự kiện “Đổi xăng lấy điện - Cùng VinFast kiến tạo tương lai xanh”. Sau giai đoạn tổ chức tại nhiều thành phố lớn, tại sự kiện diễn ra từ ngày 18-21/6 tại Quảng trường Tây Sông Hậu (Long Xuyên, tỉnh An Giang), hàng trăm người dân đã tham gia lái thử và tìm hiểu các dòng xe máy điện.

Khách hàng được hưởng các ưu đãi mùa hè năm 2026 với tổng mức hỗ trợ lên tới 16% đối với các dòng xe không yêu cầu bằng lái và 8% đối với một số mẫu xe điện hiệu năng cao. Những chính sách này đang góp phần giảm đáng kể chi phí sở hữu ban đầu, vốn được xem là một trong những rào cản lớn nhất đối với người tiêu dùng khi cân nhắc chuyển đổi phương tiện.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, việc các doanh nghiệp đồng loạt triển khai chương trình đổi xe cho thấy thị trường xe điện tại Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm, các doanh nghiệp đang xây dựng hệ sinh thái dịch vụ, chính sách tài chính và các chương trình hỗ trợ nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người tiêu dùng.

Ông cho rằng, các chính sách như thu mua xe cũ, hỗ trợ trả góp hay giảm giá trực tiếp có ý nghĩa rất lớn trong việc rút ngắn khoảng cách giữa xe xăng và xe điện. Khi chi phí chuyển đổi giảm xuống, người dân sẽ dễ dàng đưa ra quyết định thay đổi phương tiện hơn.

Bên cạnh các chương trình của doanh nghiệp, chính sách quản lý đô thị cũng đang tạo thêm động lực cho quá trình điện hóa phương tiện cá nhân. Ngày 15/6 vừa qua, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 với lộ trình triển khai theo ba giai đoạn. Trong giai đoạn đầu, thành phố sẽ tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân xây dựng kế hoạch chuyển đổi phương tiện cá nhân, đồng thời khuyến khích hạn chế hoạt động của xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng hoạt động trên nền tảng ứng dụng công nghệ trong khu vực.

Các chuyên gia cho rằng đây là xu hướng phù hợp với định hướng phát triển giao thông xanh đang được nhiều quốc gia trên thế giới triển khai nhằm giảm phát thải và cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Từ sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường, các chương trình ưu đãi quy mô lớn của doanh nghiệp cho tới những định hướng phát triển vùng phát thải thấp tại các đô thị lớn, xu hướng đổi xe xăng lấy xe điện đang dần trở thành một lựa chọn phổ biến của người tiêu dùng Việt Nam. Đây không chỉ là sự thay đổi trong thói quen đi lại mà còn là bước tiến quan trọng trên hành trình xây dựng nền kinh tế xanh, phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.