Smart Banking 2026: AI phải nâng hiệu quả, củng cố niềm tin khách hàng

AI phải tạo ra giá trị thực chất cho hoạt động ngân hàng

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 lần thứ 7 diễn ra dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), với sự phối hợp tổ chức của Tập đoàn IEC. Sự kiện tập trung trao đổi về định hướng chuyển đổi số ngành Ngân hàng trong giai đoạn mới, với chủ đề “Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI, niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số”.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tham gia sâu vào hoạt động tài chính, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả công nghệ mà còn phải bảo đảm an toàn hệ thống, bảo vệ tài sản và dữ liệu khách hàng, duy trì hoạt động liên tục trước những rủi ro ngày càng phức tạp.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, ngành Ngân hàng cần trả lời ba câu hỏi quan trọng: Làm thế nào để khai thác hiệu quả sức mạnh của AI; làm thế nào để giữ vững niềm tin khách hàng; và làm thế nào để hệ thống ngân hàng tiếp tục vận hành an toàn, ổn định trước những rủi ro ngày càng phức tạp?

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, hệ thống ngân hàng hiện xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Quy mô giao dịch lớn đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực vận hành, quản trị dữ liệu và bảo đảm an toàn trong toàn hệ thống.

Nếu giai đoạn trước, chuyển đổi số chủ yếu tập trung vào số hóa quy trình và đưa dịch vụ lên môi trường trực tuyến, thì giai đoạn tiếp theo cần hướng tới khai thác dữ liệu, ứng dụng AI và phát triển các mô hình hoạt động thông minh.

“Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ngân hàng nào ứng dụng nhiều công nghệ hơn, mà ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, biến công nghệ thành năng suất, hiệu quả hoạt động và củng cố niềm tin của khách hàng”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, AI phải giải quyết được những vấn đề cụ thể và tạo ra hiệu quả có thể nhận diện trong hoạt động ngân hàng. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, ngân hàng vận hành hiệu quả hơn và các rủi ro được nhận diện sớm hơn.

Vì vậy, việc ứng dụng AI cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của từng tổ chức tín dụng, gắn với dữ liệu, quy trình nghiệp vụ, nguồn nhân lực và mô hình quản trị. Đây không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận công nghệ mà còn liên quan trực tiếp đến chiến lược kinh doanh và trách nhiệm quản trị của mỗi ngân hàng.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết, cùng với chiến lược phát triển AI của quốc gia, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành thông tư quy định về an toàn, quản trị rủi ro trong ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng. Ông đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu kỹ và tổ chức triển khai nghiêm túc, bảo đảm việc ứng dụng công nghệ có trách nhiệm, hướng đến hiệu quả thực chất.

Trước đó, phát biểu khai mạc hội thảo, ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA, cho biết ngành Ngân hàng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số toàn diện và sự phát triển của công nghệ AI.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, trong 8 tháng năm 2026, giao dịch thanh toán qua Internet đạt hơn 4,4 tỷ lượt, với giá trị 81,1 triệu tỷ đồng, tăng lần lượt 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị so với cùng kỳ. Giao dịch qua điện thoại di động đạt 14 tỷ lượt, với giá trị 58,4 triệu tỷ đồng, tăng 35,33% về số lượng và 2,39% về giá trị. Đáng chú ý, thanh toán bằng mã QR đạt 311 triệu giao dịch, với giá trị 274,2 nghìn tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số lượng giao dịch tăng 6,66%, trong khi giá trị tăng 25,85%.

Ông Đào Minh Tú nhận định, nếu trước đây các ngân hàng tập trung số hóa quy trình và chuyển dịch kênh giao dịch từ trực tiếp sang trực tuyến, thì hiện nay, AI tạo sinh (GenAI) và hệ sinh thái trợ lý ảo (AI Agent) đang dần trở thành một phần quan trọng trong chiến lược vận hành, sáng tạo giá trị của ngân hàng hiện đại.

Theo ông, ba chuyển dịch lớn đang diễn ra gồm chuyển từ tự động hóa đơn lẻ sang hệ sinh thái AI thông minh; ứng dụng AI trong phát hiện, ngăn chặn gian lận theo thời gian thực; và từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý nhằm chuẩn hóa việc ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng.

Từ thực tiễn này, đại diện VNBA cho rằng, các ngân hàng cần chuyển từ ứng dụng AI ở từng khâu sang triển khai công nghệ trong tổng thể hoạt động, chú trọng quản trị dữ liệu, xây dựng hạ tầng công nghệ linh hoạt và bảo đảm tính minh bạch, an toàn trong quá trình vận hành.

Củng cố niềm tin, nâng cao khả năng chống chịu số

Cùng với yêu cầu khai thác hiệu quả AI, bảo vệ khách hàng và bảo đảm an toàn hệ thống tiếp tục là những vấn đề trọng tâm được đặt ra tại hội thảo.

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, càng đẩy mạnh số hóa, niềm tin càng trở thành tài sản quan trọng của hệ thống ngân hàng. Niềm tin trong môi trường số không chỉ đến từ uy tín của tổ chức mà còn được xây dựng thông qua khả năng bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi của khách hàng trong từng giao dịch.

Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cho hay, phương thức, thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi, đòi hỏi cơ quan quản lý và các tổ chức tín dụng phải thường xuyên cập nhật giải pháp bảo vệ. Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các quy định tăng cường an toàn đối với ứng dụng ngân hàng, trong đó có yêu cầu nhận diện thiết bị bị can thiệp, phá vỡ cơ chế bảo mật và phát hiện nguy cơ dịch ngược ứng dụng. Đồng thời, các tổ chức tín dụng được yêu cầu cung cấp tính năng để khách hàng chủ động thiết lập biện pháp bảo vệ tài khoản, trong đó có cơ chế thiết lập thời gian chờ đối với giao dịch chuyển tiền lần đầu, có thể lên tới 24 giờ trước khi người nhận được tiền.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao khả năng chống chịu số. Khi hoạt động ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, dữ liệu và kết nối với các đối tác trong hệ sinh thái, sự cố tại một điểm có thể gây tác động lan rộng đến toàn hệ thống. Vì vậy, rủi ro an ninh mạng không còn là vấn đề riêng của bộ phận công nghệ thông tin mà liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, uy tín và sự ổn định của ngân hàng.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản yêu cầu các ngân hàng bên cạnh giám sát an ninh mạng, phải tổ chức giám sát hoạt động giao dịch. Các phương thức tấn công hiện nay không chỉ nhắm vào tài khoản khách hàng mà còn có thể tìm cách chiếm đoạt tiền của chính ngân hàng.

“Trách nhiệm bảo đảm an toàn, xây dựng niềm tin của khách hàng không chỉ thuộc về bộ phận công nghệ thông tin hay an ninh mạng, mà còn thuộc về các bộ phận nghiệp vụ, vận hành và quản lý giao dịch”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nêu rõ, đồng thời đề nghị lãnh đạo các ngân hàng trực tiếp chỉ đạo, triển khai quyết liệt nội dung này.

Theo Phó Thống đốc, một tổ chức có khả năng chống chịu không chỉ cần phòng vệ tốt mà còn phải phát hiện sớm, ứng phó nhanh, duy trì các dịch vụ thiết yếu và khôi phục hoạt động hiệu quả khi xảy ra sự cố. Do đó, an ninh, an toàn cần trở thành một phần trong chiến lược và quản trị ngân hàng, thay vì chỉ là lớp bảo vệ được bổ sung sau cùng.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng: Giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ngành Ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng kết hợp đồng bộ giữa công nghệ, dữ liệu, quản trị và con người. Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thanh toán số, khai thác dữ liệu và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đồng thời tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn, bảo vệ dữ liệu và nâng cao khả năng chống chịu của toàn ngành.