Đặc sản dược liệu Việt Nam sẵn sàng chinh phục thị trường quốc tế

Nâng tầm giá trị dược liệu bản địa

Nhu cầu xuất khẩu đối với các sản phẩm dược liệu và thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên đang mở ra cơ hội mới cho đặc sản dược liệu Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động nâng cấp quy trình sản xuất, chuẩn hóa chất lượng và xây dựng thương hiệu để đưa các sản phẩm như đông trùng hạ thảo, tinh nghệ hay thảo dược chế biến tiếp cận thị trường quốc tế.

Một tín hiệu tích cực là ngày càng nhiều sản phẩm dược liệu được sản xuất theo các hệ thống tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm, đồng thời tham gia chương trình OCOP. Việc kiểm soát vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc đang trở thành nền tảng quan trọng, giúp dược liệu Việt Nam đáp ứng yêu cầu xuất khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Là 1 doanh nghiệp chuyên sản xuất đông trùng hạ thảo và các sản phẩm chế biến từ đông trùng hạ thảo, những năm gần đây, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dược liệu Việt Tú định hướng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được xây dựng trên nền tảng coi sức khỏe cộng đồng là yếu tố then chốt. 

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Tú, Giám đốc Công ty cho biết, các sản phẩm chủ lực của công ty hiện đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn ISO và những chỉ tiêu chất lượng cơ bản phục vụ xuất khẩu. Công ty tập trung nghiên cứu và phát triển các sản phẩm có lợi cho sức khỏe, được sản xuất trong môi trường bảo đảm chất lượng nhằm tạo ra giá trị bền vững và cung cấp các sản phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, đông trùng hạ thảo nuôi cấy tại Việt Nam đang dần khẳng định vị thế trên thị trường nhờ chất lượng ổn định và giá thành cạnh tranh hơn so với sản phẩm nhập khẩu. Nếu trước đây, đông trùng hạ thảo chủ yếu được xem là sản phẩm cao cấp phục vụ thị trường nội địa, thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đã hướng đến các dòng sản phẩm chế biến như viên nang, trà túi lọc, nước uống bổ dưỡng hay cao chiết xuất, nhằm phù hợp hơn với thị hiếu tiêu dùng quốc tế.

Song song với đông trùng hạ thảo, nghệ vàng - một loại dược liệu quen thuộc trong đời sống người Việt cũng đang được ứng dụng công nghệ cao để nâng giá trị. Từ nguyên liệu truyền thống, các doanh nghiệp đã phát triển nhiều sản phẩm tinh chế với hàm lượng hoạt chất cao, đáp ứng nhu cầu sử dụng trong chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.

Theo bà Đinh Thị Phương, nhân viên kinh doanh Công ty Cổ phần Công nghệ Dược liệu Bắc Hà (Bắc Hà Cucurmin), đơn vị đã đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại để chiết xuất Curcumin từ củ nghệ nếp vàng vùng núi Bắc Kạn theo quy trình kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào. Nguyên liệu được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, còn quy trình chế biến đáp ứng tiêu chuẩn GMP của Bộ Y tế và ISO 22000. 

“Với phương châm ‘Vì sức khỏe cộng đồng’, doanh nghiệp hướng tới cung cấp những sản phẩm chất lượng cao, vừa góp phần nâng cao sức khỏe, vừa hỗ trợ điều trị và làm đẹp, trong đó có những sản phẩm đã đạt OCOP 5 sao”, bà Đinh Thị Phương thông tin với phóng viên Báo Công Thương.

Những mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị khép kín như vậy đang giúp dược liệu Việt Nam từng bước thay đổi hình ảnh từ sản phẩm thô sang hàng hóa có giá trị gia tăng cao, tạo tiền đề cho việc mở rộng thị trường xuất khẩu.

Cơ hội mở rộng thị trường toàn cầu

Nhu cầu đối với các sản phẩm dược liệu và thực phẩm chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc tự nhiên đang tăng nhanh trên toàn cầu, mở ra cơ hội đáng kể cho các đặc sản dược liệu Việt Nam. Tuy nhiên, để tiếp cận thị trường quốc tế, các doanh nghiệp không chỉ cần sản phẩm tốt mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Nguyễn Văn Tú, Giám đốc Công ty TNHH Dược liệu Việt Tú, thời gian gần đây lượng khách hàng tìm hiểu sản phẩm từ nước ngoài tăng rõ rệt, đặc biệt thông qua các kênh trực tuyến. “Người tiêu dùng quốc tế rất quan tâm đến các sản phẩm dược liệu có nguồn gốc tự nhiên, nhưng họ cũng yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn chất lượng. Muốn đi xa thì sản phẩm phải được kiểm nghiệm bài bản, có quy trình nuôi trồng và hồ sơ rõ ràng”, ông Tú cho biết.

Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp dược liệu đã chủ động tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ quốc tế và nền tảng thương mại điện tử để tìm kiếm đối tác. Các kênh phân phối mới, đặc biệt là thương mại điện tử xuyên biên giới, đang giúp sản phẩm dược liệu Việt Nam tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng nước ngoài mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà nhập khẩu truyền thống.

Bà Đinh Thị Phương cho biết, việc tham gia các kênh bán hàng trực tuyến đã giúp sản phẩm tiếp cận nhiều nhóm khách hàng mới. “Trước đây sản phẩm chủ yếu bán trong nước, nhưng nhờ thương mại điện tử, nhiều khách hàng ở nước ngoài đã biết đến tinh bột nghệ và nghệ nano của chúng tôi. Đây là hướng đi rất tiềm năng nếu doanh nghiệp nhỏ được hỗ trợ về tiêu chuẩn và thủ tục xuất khẩu”, bà Phương chia sẻ.

Tuy vậy, con đường ra thị trường quốc tế vẫn đặt ra nhiều thách thức. Các quy định về kiểm nghiệm, chứng nhận và đăng ký sản phẩm tại các thị trường phát triển thường phức tạp và tốn kém. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xây dựng thương hiệu và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Nguyễn Văn Tú, chi phí kiểm nghiệm và hoàn thiện hồ sơ tiêu chuẩn chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí đầu tư của doanh nghiệp dược liệu nhỏ. “Để đưa một sản phẩm đông trùng hạ thảo ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp phải đầu tư từ phòng nuôi cấy, kiểm soát môi trường đến kiểm nghiệm hoạt chất. Đây là quá trình dài và đòi hỏi nguồn lực đáng kể”, ông nói.

Bên cạnh đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định vẫn là yếu tố then chốt quyết định khả năng mở rộng sản xuất. Dược liệu muốn xuất khẩu bền vững cần bảo đảm tính đồng nhất về chất lượng, trong khi sản xuất nguyên liệu trong nước vẫn còn phân tán và thiếu liên kết chặt chẽ giữa nông dân và doanh nghiệp.

Nếu tiếp tục đầu tư bài bản về chất lượng, tiêu chuẩn và thương hiệu, đặc sản dược liệu Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành nhóm hàng xuất khẩu có giá trị cao, góp phần nâng tầm vị thế dược liệu Việt trên thị trường quốc tế.