Với hệ thống khu, cụm công nghiệp ngày càng phát triển và nhu cầu lớn về vật tư, phụ tùng, thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, Lào Cai xác định phát triển công nghiệp hỗ trợ là một hướng đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực doanh nghiệp, tăng tỷ lệ nội địa hóa và tạo thêm việc làm cho người lao động. Giai đoạn 2026–2035, Lào Cai sẽ tập trung nguồn lực, lựa chọn những nhóm sản phẩm có nhu cầu thực tế để hình thành mạng lưới nhà cung ứng tại chỗ...
Dư địa lớn từ nhu cầu của các ngành công nghiệp chủ lực
Theo Kế hoạch triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026–2035, công nghiệp là một trong những khu vực kinh tế quan trọng của địa phương. Đến năm 2025, tỷ trọng ngành công nghiệp trong GRDP tỉnh đạt 28,95%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 76,6%, được xác định là động lực tăng trưởng chính của khu vực công nghiệp.
Lào Cai ban hành Kế hoạch triển khai chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 đặt ra nhiều mục tiêu.
Lào Cai hiện có hệ thống khu, cụm công nghiệp gắn với vùng nguyên liệu khoáng sản, nông, lâm sản và Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai. Toàn tỉnh có 7 khu công nghiệp đã thành lập, trong đó 6 khu đã đi vào hoạt động; cùng với đó là 23 cụm công nghiệp, trong đó 16 cụm đã hoạt động.
Sự phát triển của các khu, cụm công nghiệp kéo theo nhu cầu lớn và tương đối ổn định về các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ. Đáng chú ý là các cơ sở sản xuất tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, các nhà máy tuyển khoáng, luyện đồng, gang thép, thủy điện và các cơ sở chế biến gỗ, quế, chè, dứa, sản xuất vật liệu xây dựng thường xuyên có nhu cầu về phụ tùng thay thế, thiết bị phi tiêu chuẩn, vật liệu chịu mài mòn, chịu nhiệt, hóa chất, vật tư phụ trợ, bao bì công nghiệp, thiết bị điện - tự động hóa và dịch vụ kỹ thuật.
Tuy nhiên, phần lớn các mặt hàng này hiện vẫn phải mua từ ngoài tỉnh hoặc nhập khẩu. Theo đánh giá, việc phụ thuộc nguồn cung ở xa làm tăng chi phí vận chuyển, kéo dài thời gian dừng máy khi sửa chữa, làm tăng lượng vật tư tồn kho và giảm tính chủ động của doanh nghiệp.
Đây cũng chính là dư địa để Lào Cai phát triển công nghiệp hỗ trợ ngay tại địa phương. Khi các sản phẩm, phụ tùng và dịch vụ kỹ thuật được cung ứng tại chỗ, không chỉ góp phần giảm chi phí cho doanh nghiệp sản xuất mà còn mở ra cơ hội hình thành các doanh nghiệp cung ứng mới, tạo việc làm ổn định, thu nhập và cơ hội chuyển đổi nghề cho lao động trên địa bàn…
Thực tế, công nghiệp hỗ trợ Lào Cai hiện mới ở giai đoạn đầu. Số doanh nghiệp chuyên sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ còn ít, quy mô nhỏ; khả năng đáp ứng yêu cầu về sản lượng, độ chính xác, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiến độ giao hàng còn hạn chế…
Tập trung vào những sản phẩm có nhu cầu thực
Theo lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, từ thực trạng như đã nêu, Lào Cai xác định không phát triển công nghiệp hỗ trợ theo hướng dàn trải mà tập trung vào một số nhóm sản phẩm có nhu cầu thực tế, có bên mua xác định ngay trên địa bàn và phù hợp với năng lực doanh nghiệp địa phương.
Trong đó, nhóm được ưu tiên là cơ khí chế tạo, phụ tùng thay thế và thiết bị phi tiêu chuẩn phục vụ khai khoáng, tuyển khoáng, hóa chất và luyện kim. Các sản phẩm được định hướng gồm chi tiết, cụm chi tiết, kết cấu thép, vật liệu chịu mài mòn, chịu nhiệt, con lăn, sàng, búa nghiền, bi nghiền, van, bơm, đường ống, thùng rót, thiết bị lọc bụi, thiết bị nâng chuyển và các thiết bị phi tiêu chuẩn có nhu cầu thay thế thường xuyên tại các nhà máy trên địa bàn.
Cùng với đó là nhóm vật liệu, hóa chất phụ trợ và bao bì công nghiệp như bao bì PP, PE, bao bì tráng nilon, bao bì giấy và bìa carton, thùng chứa kim loại chuyên dụng, pallet, vật liệu chịu lửa, vôi công nghiệp, chất trợ tuyển và các loại phụ gia, vật tư phụ trợ phục vụ phân bón, hóa chất, luyện kim, xi măng và chế biến nông, lâm sản.
Thiết bị điện, đo lường, tự động hóa và dịch vụ kỹ thuật công nghiệp cũng được xác định là nhóm có nhiều tiềm năng. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp chế tạo, lắp ráp, tích hợp tủ điện, thiết bị đóng cắt, thiết bị điều khiển, cảm biến, hệ thống đo lường, giám sát và các giải pháp kết nối phục vụ tự động hóa sản xuất, quản lý năng lượng, vận hành nhà máy thủy điện, trạm biến áp và công trình công nghiệp.
Đối với lĩnh vực chế biến nông, lâm sản, Lào Cai ưu tiên các sản phẩm hỗ trợ phục vụ chế biến sâu lâm sản, nhất là gỗ rừng trồng, quế và các sản phẩm lâm sản khác. Những hướng được khuyến khích gồm keo dán gỗ sinh học, ít độc hại; sơn phủ, phụ gia thân thiện với môi trường; máy móc, thiết bị sấy gỗ tiết kiệm năng lượng; công nghệ bao bì, đóng gói đáp ứng tiêu chuẩn, chất lượng.
Sở Công Thương giữ vai trò đầu mối kết nối
Theo kế hoạch, Sở Công Thương là cơ quan thường trực, chủ trì tham mưu UBND tỉnh Lào Cai tổ chức triển khai kế hoạch; hằng năm xây dựng kế hoạch, danh mục nhiệm vụ, đề án và dự toán kinh phí; đồng thời xây dựng đề án đăng ký gửi Bộ Công Thương qua Cục Công nghiệp để đề nghị hỗ trợ từ nguồn vốn trung ương.
Sở Công Thương cũng chủ trì khảo sát, xây dựng, vận hành và cập nhật cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, nhu cầu cung - cầu; lựa chọn doanh nghiệp tham gia các hoạt động hỗ trợ; tổ chức kết nối nhà cung ứng, đào tạo, tư vấn và các nhiệm vụ phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Giai đoạn 2026–2030, Lào Cai đặt mục tiêu hoàn thành khảo sát, xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp có tiềm năng cung ứng và nhu cầu mua hàng công nghiệp của các doanh nghiệp sản xuất chủ lực. Đáng chú ý, Lào Cai phấn đấu tỷ lệ nội địa hóa tại chỗ đối với phụ tùng thay thế, vật tư và dịch vụ kỹ thuật của các nhà máy tuyển khoáng, hóa chất, phân bón, luyện kim đạt 20–25%. Mỗi năm tổ chức hoặc phối hợp tổ chức ít nhất 2 hoạt động kết nối cung - cầu, kết nối nhà cung ứng, xúc tiến đầu tư công nghiệp hỗ trợ.
Cùng với nâng cao năng lực doanh nghiệp, Lào Cai đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng tối thiểu 1.000 lượt cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và người lao động của doanh nghiệp; phấn đấu thu hút mới 3–5 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, tạo thêm việc làm cho khoảng 500–1.000 lao động trong lĩnh vực này và dịch vụ kỹ thuật công nghiệp.
Tầm nhìn đến năm 2035, các mục tiêu được nâng lên với khoảng 80–100 lượt doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao năng lực, 25–30 doanh nghiệp tham gia ổn định vào chuỗi cung ứng, trong đó có doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1. Tỷ lệ nội địa hóa tại chỗ đối với phụ tùng, vật tư và dịch vụ kỹ thuật của các ngành công nghiệp chủ lực phấn đấu đạt 30–35%; thu hút lũy kế 10–15 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, tạo thêm khoảng 2.000–3.000 việc làm.
Để tạo nền tảng kỹ thuật cho doanh nghiệp, Lào Cai nghiên cứu hình thành Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp của tỉnh trên cơ sở sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp hiện có, không làm tăng đầu mối và biên chế. Trung tâm dự kiến cung cấp những dịch vụ mà doanh nghiệp trong tỉnh đang thiếu và phải thuê ngoài với chi phí cao như thử nghiệm, kiểm định, hiệu chuẩn, phân tích, đo lường, thiết kế - chế thử, đào tạo kỹ thuật và tư vấn cải tiến sản xuất.
