Chủ động, kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích doanh nghiệp
Từ đầu thập niên 2020 đến nay, Việt Nam liên tục ghi dấu ấn khi nằm trong nhóm các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao hàng đầu khu vực và thế giới. Năm 2025, quy mô nền kinh tế ước đạt 514 tỷ USD, tăng 5 bậc, xếp thứ 32 toàn cầu và đứng thứ 4 trong ASEAN. GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, đưa Việt Nam gia nhập nhóm các quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình cao. Cơ cấu kinh tế và chất lượng tăng trưởng tiếp tục chuyển biến tích cực, trong khi lạm phát được kiểm soát ở mức dưới 4%.
Bên cạnh đó, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm vững chắc; quy mô thương mại quốc tế vượt 930 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế thương mại hàng đầu thế giới.
Đóng góp vào những kết quả tích cực đó, ngành Công Thương tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Không chỉ giữ vị trí “xương sống” trong phát triển công nghiệp và thương mại, ngành còn là lực lượng tiên phong mở rộng thị trường xuất khẩu, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế và kết nối sâu hơn nền kinh tế Việt Nam với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, ngành Công Thương đã luôn đồng hành, bảo vệ lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình hợp tác, giao thương quốc tế.
Số liệu từ Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cho biết, tính đến ngày 30/3/2026 Việt Nam đã ứng phó và xử lý 306 vụ việc do nước ngoài điều tra, trong đó tập trung nhiều nhất ở các ngành sắt thép, nhựa, gỗ và sợi. Các thị trường điều tra lớn tiếp tục là Hoa Kỳ, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada và EU. Công tác cảnh báo sớm, phối hợp với hiệp hội ngành hàng và hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ tiếp tục được tăng cường, góp phần hạn chế tác động bất lợi đối với xuất khẩu.
Trước số lượng gia tăng nhanh chóng của các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại, Cục Phòng vệ thương mại - cơ quan đầu mối hỗ trợ doanh nghiệp xử lý các vụ việc đã triển khai hàng loạt biện pháp giúp doanh nghiệp ứng phó và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam Ngô Sỹ Hoài đánh giá cao vai trò của Bộ Công Thương trong hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc điều tra thương mại quốc tế.
Đánh giá về vai trò của ngành Công Thương trong công tác phòng vệ thương mại và bảo vệ lợi ích doanh nghiệp, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, thời gian qua, Bộ Công Thương cùng các đơn vị như Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xuất nhập khẩu và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc điều tra thương mại quốc tế.
Theo ông Hoài, trong bối cảnh Việt Nam vươn lên trở thành một trong những trung tâm chế biến, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới, các mặt hàng của Việt Nam ngày càng bị các thị trường lớn “soi xét” kỹ lưỡng hơn. Do đó, những cảnh báo sớm từ Bộ Công Thương và các cơ quan Thương vụ về nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại đã giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án ứng phó, hạn chế rủi ro.
Đáng chú ý, sản phẩm gỗ dán của Việt Nam hiện đang bị Bộ Thương mại Hoa Kỳ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp với mức thuế sơ bộ rất cao. Trong quá trình này, Cục Phòng vệ thương mại đã hướng dẫn hiệp hội, doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, tham gia điều trần, phản biện và phối hợp với các cơ quan liên quan làm việc với phía Hoa Kỳ.
“Chúng tôi đánh giá rất cao sự chủ động, kịp thời và chuyên nghiệp của Bộ Công Thương trong việc hỗ trợ doanh nghiệp cung cấp thông tin, số liệu, bảo vệ quyền lợi chính đáng của ngành gỗ Việt Nam”, ông Hoài nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, Mexico, Nga, Ấn Độ… cũng thường xuyên hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với đối tác nước ngoài, thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.
Ngoài hỗ trợ xử lý các vụ việc phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương còn triển khai nhiều chương trình tập huấn về quản trị doanh nghiệp, phòng vệ thương mại và xúc tiến thương mại, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Trở thành chiến lược phát triển xuất khẩu
75 năm đồng hành cùng sự phát triển của đất nước, ngành Công Thương không chỉ đóng vai trò “mở cửa thị trường”, mà còn là cầu nối chiến lược giữa doanh nghiệp Việt Nam với các chuẩn mực thương mại quốc tế mới. Đây là điểm rất quan trọng. Bởi trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu hiện nay, hội nhập không còn đơn thuần là giảm thuế quan, mà là quá trình thích ứng các cuộc điều tra phòng vệ thương mại từ nước ngoài, thích ứng với những thay đổi của thị trường xuất khẩu.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, đưa ra giải pháp để bảo vệ hiệu quả hơn lợi ích của doanh nghiệp trong hợp tác giao thương, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại cho biết, Cục luôn ưu tiên triển khai và phát huy hiệu quả từ hệ thống cảnh báo sớm, chuyển từ tư duy bị động sang tư duy quản trị rủi ro chuỗi cung ứng.
Lãnh đạo Cục Phòng vệ thương mại nhấn mạnh, điểm quan trọng là cảnh báo hiện không chỉ dừng ở việc “nêu tên mặt hàng” mà đi kèm cả các dấu hiệu rủi ro cụ thể, để hiệp hội, doanh nghiệp trong nước chủ động xây dựng giải pháp ứng phó.
Trong giai đoạn phát triển mới, công tác phòng vệ thương mại phải trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển xuất khẩu.
Liên quan đến doanh nghiệp, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị, doanh nghiệp cần đầu tư mạnh hơn cho truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa nguyên liệu đầu vào, nâng tỷ lệ nội địa hóa thực chất và sàng lọc đối tác cung ứng. Trong bối cảnh các vụ việc chống lẩn tránh ngày càng gia tăng, “sản xuất tại Việt Nam” không chỉ là nhãn mác mà phải được chứng minh bằng dữ liệu, quy trình và giá trị gia tăng thực chất.
Từ Hoa Kỳ, trao đổi với Báo Công Thương, ông Đỗ Ngọc Hưng, Trưởng cơ quan Thương vụ, Tham thán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết, trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu biến động mạnh, xu hướng bảo hộ gia tăng và cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn ngày càng gay gắt, công tác phòng vệ thương mại cần được xác định không chỉ là công cụ xử lý tranh chấp mà phải trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển xuất khẩu bền vững của Việt Nam.
Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm và cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng vệ thương mại; nâng cao năng lực dự báo, phân tích và phản ứng chính sách; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội và doanh nghiệp; đồng thời hình thành đội ngũ chuyên gia phòng vệ thương mại có trình độ chuyên sâu, đủ khả năng tham gia xử lý các vụ việc phức tạp tại các thị trường lớn.
Bên cạnh đó, cần thúc đẩy chiến lược phát triển xuất khẩu theo hướng cân bằng, bền vững và có giá trị gia tăng cao, giảm dần mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng sản lượng và giá thấp.
“Đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam vừa duy trì được tốc độ tăng trưởng xuất khẩu, vừa hạn chế nguy cơ bị điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại trong giai đoạn tới, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số theo định hướng của Chính phủ”, ông Đỗ Ngọc Hưng đề xuất.
Như vậy, trong hành trình 75 năm qua, hệ thống các đơn vị thuộc Bộ Công Thương đã và đang trở thành điểm tựa quan trọng cho cộng đồng doanh nghiệp trong hợp tác giao thương quốc tế. Không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của hàng hóa Việt, ngành Công Thương còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và từng bước khẳng định vị thế hàng Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tính đến ngày 30/3/2026 Việt Nam đã ứng phó và xử lý 306 vụ việc do nước ngoài điều tra, trong đó tập trung nhiều nhất ở các ngành sắt thép, nhựa, gỗ và sợi. Các thị trường điều tra lớn tiếp tục là Hoa Kỳ, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada và EU. Công tác cảnh báo sớm, phối hợp với hiệp hội ngành hàng và hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ tiếp tục được tăng cường, góp phần hạn chế tác động bất lợi đối với xuất khẩu.
