EU: Thị trường xuất khẩu quan trọng của ngành thép Việt Nam
Ngành thép Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ sản xuất thép thế giới. Theo xếp hạng của Hiệp hội Thép Thế giới, Việt Nam hiện đứng thứ 10 thế giới về sản xuất thép thô, với sản lượng gần 24 triệu tấn, tăng một bậc so với năm 2025. Cùng với quy mô sản xuất, ngành thép trong nước cũng phát triển tương đối đồng bộ, hiện đại từ khâu thượng nguồn đến hạ nguồn.
Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và khẳng định uy tín của sản phẩm thép Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu trọng điểm của ngành thép Việt Nam. Trong 9 tháng đầu năm, thị trường này chiếm khoảng 17% tổng lượng thép xuất khẩu của Việt Nam, chỉ đứng sau ASEAN.
Bà Trang Thu Hà, Chánh Văn phòng Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA)
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Trang Thu Hà, Chánh Văn phòng Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), với năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao và chuỗi sản xuất phát triển tương đối đồng bộ, ngành thép Việt Nam có cơ sở để các cơ quan quản lý nhà nước và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài giới thiệu, quảng bá về năng lực sản xuất, nguồn gốc và xuất xứ sản phẩm thép Việt Nam tới các đối tác quốc tế.
Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng thị phần tại EU, doanh nghiệp thép Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều yêu cầu mới liên quan đến hạn ngạch nhập khẩu, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), phòng vệ thương mại và xuất xứ hàng hóa. Đây cũng là những vấn đề được Hiệp hội Thép Việt Nam đặc biệt quan tâm trong quá trình thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA).
Cần hỗ trợ doanh nghiệp vượt những rào cản mới
Một trong những kiến nghị đáng chú ý của Hiệp hội Thép Việt Nam là vấn đề hạn ngạch nhập khẩu thép tại EU. Theo bà Trang Thu Hà, những thay đổi trong quy định về hạn ngạch nhập khẩu đối với một số sản phẩm thép của EU, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2027, có thể tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp Việt Nam.
Trên cơ sở đó, Hiệp hội mong muốn Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ, làm việc với phía EU để xem xét dành cho Việt Nam hạn ngạch phù hợp đối với các nhóm sản phẩm thép, trên cơ sở những cam kết trong EVFTA và các quy định liên quan. Điều này sẽ góp phần giúp doanh nghiệp duy trì khả năng tiếp cận thị trường, hạn chế nguy cơ phải chịu mức thuế cao khi xuất khẩu vượt hạn ngạch.
Bên cạnh hạn ngạch, CBAM cũng là vấn đề đặt ra yêu cầu thích ứng lớn đối với các doanh nghiệp thép xuất khẩu sang EU.
EU là một trong những thị trường rất quan trọng của các sản phẩm thép Việt. Ảnh: Thùy Linh
Thời gian qua, doanh nghiệp trong nước cùng với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có hướng dẫn, bước đầu triển khai kiểm kê phát thải tại các nhà máy thép. Tuy nhiên, theo bà Trang Thu Hà, Việt Nam cần tiếp tục thúc đẩy hài hòa phương pháp tính toán phát thải với EU, thống nhất cách tiếp cận và hướng tới khả năng sử dụng chung một bộ dữ liệu, tránh để doanh nghiệp phải thực hiện nhiều hệ thống tính toán khác nhau.
Một nội dung khác được Hiệp hội đề xuất là thúc đẩy các tổ chức có thẩm quyền của EU xem xét công nhận các đơn vị thẩm định, kiểm định của Việt Nam đối với những cơ sở đã đáp ứng yêu cầu và được thẩm định theo quy định.
Đặc biệt, Hiệp hội kiến nghị EU xem xét công nhận cơ chế định giá carbon của Việt Nam. Theo bà Trang Thu Hà, Việt Nam đã ra mắt thị trường carbon vào đầu tháng 9 vừa qua. Do đó, cần nghiên cứu cơ chế để khoản chi phí carbon mà doanh nghiệp đã thực hiện tại Việt Nam được xem xét khấu trừ khi tính nghĩa vụ tài chính theo CBAM. Đây sẽ là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải chịu thêm gánh nặng chi phí khi xuất khẩu vào thị trường EU.
Ngoài các vấn đề về hạn ngạch và CBAM, Hiệp hội Thép Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường năng lực ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại và bảo đảm minh bạch xuất xứ hàng hóa.
Theo đó, Hiệp hội kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu ngành thép được chuẩn hóa, thống nhất, dựa trên các thông tin kinh tế vĩ mô và dữ liệu hoạt động của ngành. Hệ thống dữ liệu này không chỉ phục vụ dự báo xu hướng thị trường mà còn giúp nhận diện, cảnh báo sớm các rủi ro, tạo cơ sở để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.
Cùng với vai trò hỗ trợ của cơ quan quản lý, Hiệp hội xác định tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với các cơ quan nhà nước; tổng hợp, phản ánh kiến nghị và lợi ích của các bên, đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin, chính sách đến cộng đồng doanh nghiệp nhanh chóng, kịp thời.
Về phía doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa hệ thống dữ liệu và minh bạch thông tin về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa. Việc tuân thủ nghiêm các quy định về hạn ngạch, phòng vệ thương mại và xuất xứ không chỉ giúp từng doanh nghiệp bảo vệ hoạt động xuất khẩu mà còn góp phần giữ gìn uy tín chung của ngành thép Việt Nam.
Bà Trang Thu Hà nhấn mạnh, những sai sót hoặc vi phạm của một số doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến uy tín và lợi ích chung của toàn ngành. Vì vậy, nâng cao tính tuân thủ, minh bạch và chủ động thích ứng với các quy định của thị trường EU cần trở thành yêu cầu xuyên suốt đối với cộng đồng doanh nghiệp thép Việt Nam.
