Dư địa từ khu, cụm công nghiệp
Chia sẻ tại tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía Nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao và kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới” do Báo Công Thương tổ chức, diễn ra sáng 25/9 tại TP. Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Trường Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, cho biết 9 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của Thành phố ước tăng khoảng 11% so với cùng kỳ. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng khoảng 12,6%.
Ông Nguyễn Trường Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh.
Theo ông Nguyễn Trường Thi, đây là nền tảng để Thành phố tính toán tái cấu trúc công nghiệp theo hướng dài hạn. Sau hợp nhất, TP. Hồ Chí Minh hội tụ ba thế mạnh: nền tảng công nghiệp - dịch vụ của Thành phố trước đây; hệ thống khu công nghiệp và kinh nghiệm thu hút FDI của Bình Dương; lợi thế cảng biển nước sâu, logistics và công nghiệp năng lượng của Bà Rịa - Vũng Tàu.
Trên cơ sở đó, Thành phố định hướng không gian công nghiệp theo ba vùng. Khu vực trung tâm, các quận nội thành ưu tiên dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao, ít thâm dụng đất, lao động. Khu vực Bình Dương cũ tiếp tục là vùng lõi công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, từng bước nâng cấp lên các phân khúc có giá trị gia tăng cao. Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ phát huy lợi thế cảng biển nước sâu, logistics và năng lượng, trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu, trung tâm chuỗi cung ứng.
Sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, tổng diện tích hơn 50.000 ha. Trong đó, 3 khu chế xuất và 55 khu công nghiệp đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy bình quân khoảng 80%. Đây là dư địa để Thành phố đón dòng vốn FDI công nghệ cao trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và điện tử.
Đại biểu tham dự sự kiện.
Thành phố hiện có 66 cụm công nghiệp, tổng diện tích gần 3.964 ha. Có 19 cụm đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy bình quân khoảng 59%, thu hút 290 dự án đầu tư thứ cấp, giải quyết việc làm cho khoảng 35.600 lao động. Trong đó, 22 cụm đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, 15 cụm đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
Sở Công Thương đã báo cáo UBND TP. Hồ Chí Minh phương án định hướng phát triển cụm công nghiệp giai đoạn 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Theo phương án, Thành phố đề xuất giữ nguyên quy hoạch 57 cụm, bổ sung 8 cụm mới tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, điều chỉnh 1 cụm; đưa 8 cụm tại khu vực nội thành cũ ra khỏi quy hoạch do chưa triển khai hoặc hoạt động kém hiệu quả, nằm xen cài khu dân cư.
Đến năm 2030, Thành phố phấn đấu nâng tỷ lệ lấp đầy bình quân các cụm công nghiệp lên khoảng 80%; 100% cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải đạt quy chuẩn; hình thành 3 - 5 cụm công nghiệp chuyên ngành, hỗ trợ, sinh thái theo 4 loại hình được Nghị định số 303/2026/NĐ-CP quy định.
Thành phố cũng định hướng tái cơ cấu các khu, cụm công nghiệp hiện trạng thành khu công nghệ cao, sinh thái; tập trung khu, cụm công nghiệp mới về hướng Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, gắn với Vành đai 3, Vành đai 4, Vành đai 5 và tuyến đường sắt Bàu Bàng - Cái Mép.
Chủ động chuẩn bị cho đầu mối quản lý mới
Liên quan đến Nghị định số 351/2026/NĐ-CP giao Bộ Công Thương quản lý nhà nước về khu công nghiệp, cụm công nghiệp, ông Nguyễn Trường Thi cho biết, Nghị định được Chính phủ ban hành ngày 11/9 và có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, giao Bộ Công Thương thống nhất quản lý nhà nước về khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên phạm vi cả nước.
Toàn cảnh tạo đàm.
Theo ông Nguyễn Trường Thi, đây là điểm mới quan trọng. Trước đây, quản lý nhà nước về khu công nghiệp gắn nhiều với lĩnh vực kế hoạch - đầu tư; trong khi cụm công nghiệp đã được giao cho ngành Công Thương ở địa phương nhưng chưa có sự thống nhất đầu mối xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương.
Quy định này được cụ thể hóa tại Thông tư số 50/2026/TT-BCT ngày 13/9/2026, có hiệu lực từ ngày 15/9, trên cơ sở Nghị định 351 và Nghị quyết số 66.25/2026/NQ-CP của Chính phủ. Thông tư bổ sung cho Sở Công Thương cấp tỉnh chức năng về công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ và lĩnh vực địa chất, khoáng sản.
Về công tác chuẩn bị, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ.
Thứ nhất, về tổ chức bộ máy, trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và hợp nhất ba Sở Công Thương của TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, Sở đã xây dựng Đề án hợp nhất được UBND Thành phố phê duyệt. Theo đó, đầu mối nội bộ được tinh gọn từ 10 phòng xuống còn 8 phòng chuyên môn, giảm 20%; hợp nhất 3 Chi cục Quản lý thị trường thành 1 Chi cục và tổ chức lại 5 đơn vị sự nghiệp còn 3 đơn vị.
Thứ hai, về chuyên môn, Sở đã hoàn thành, báo cáo UBND Thành phố Phương án định hướng phát triển cụm công nghiệp giai đoạn 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Phương án rà soát hiện trạng, đề xuất giữ nguyên, bổ sung, điều chỉnh hoặc chuyển đổi công năng từng cụm công nghiệp, làm cơ sở tích hợp vào Quy hoạch Thành phố.
Thứ ba, về phối hợp liên ngành, Sở đang phối hợp với Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố cùng các sở, ngành liên quan để thống nhất đầu mối hỗ trợ, hướng dẫn thủ tục cho nhà đầu tư, hạn chế chồng chéo và bảo đảm hoạt động doanh nghiệp không bị gián đoạn trong giai đoạn chuyển tiếp.
Theo ông Nguyễn Trường Thi, việc thống nhất đầu mối quản lý sẽ góp phần rút ngắn thời gian, đầu mối giải quyết thủ tục; đồng bộ quy hoạch khu, cụm công nghiệp với quy hoạch ngành và đô thị; kết nối chính sách khuyến công, công nghiệp hỗ trợ với quản lý cụm công nghiệp; tạo thuận lợi phát triển các cụm chuyên ngành, hỗ trợ và công nghệ cao theo Nghị định 303.
Sở Công Thương cũng kiến nghị Bộ Công Thương sớm hướng dẫn quy trình bàn giao hồ sơ, dữ liệu; phân định thẩm quyền giữa các cấp; tiêu chí chuyển đổi cụm công nghiệp hiện hữu sang 4 mô hình mới và cơ chế xử lý hồ sơ đang giải quyết trong giai đoạn chuyển tiếp.
Kết nối doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng FDI
Về giải pháp đưa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI công nghệ cao, ông Nguyễn Trường Thi cho rằng thu hút FDI cần gắn với việc doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Theo Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương, tỷ lệ nội địa hóa chung của Việt Nam hiện khoảng 36,6%, thấp hơn Trung Quốc hơn 67% và Thái Lan gần 59%. Riêng ngành điện - điện tử, giá trị gia tăng nội địa trong xuất khẩu chỉ gần 27%, trong khi lĩnh vực này chiếm hơn 33% kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Nghị định 205/2025/NĐ-CP nâng mức hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ lên tới 70% chi phí. Quyết định 929/QĐ-TTg đặt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ nội địa hóa bình quân đạt 40 - 45%; Quyết định 1248/QĐ-TTg thống nhất cách tính tỷ lệ nội địa hóa trên cả nước.
Theo Quyết định số 5119/QĐ-UBND ngày 13/8, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ nội địa hóa trong cơ khí chế tạo trên 40%, điện tử trên 30% và công nghiệp công nghệ cao trên 15%.
Thành phố đang triển khai chính sách kích cầu đầu tư, hỗ trợ 100% lãi vay trong 5 - 7 năm cho doanh nghiệp đổi mới máy móc, thiết bị. Theo thông tin được chia sẻ, trung bình 1 đồng ngân sách cấp bù lãi vay thu hút thêm khoảng 5 - 6 đồng vốn đầu tư của doanh nghiệp.
Tại Hội nghị Tìm kiếm nhà cung cấp công nghiệp hỗ trợ năm 2026, 20 doanh nghiệp đầu chuỗi như Toyota, Panasonic, Fujikura, Schindler đưa ra hơn 300 chi tiết linh kiện để kết nối với 110 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.
Sau hợp nhất, Thành phố đã đưa vào hoạt động Trung tâm Phát triển Công nghiệp - Công nghiệp hỗ trợ cùng Cổng cơ sở dữ liệu sản phẩm công nghiệp, cập nhật hơn 1.000 sản phẩm của hơn 400 doanh nghiệp, trong đó gần 500 sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.
Về liên kết với Đồng Nai và Tây Ninh, ông Nguyễn Trường Thi cho rằng cần hình thành chuỗi giá trị liên vùng. TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm về công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, tài chính và thương mại quốc tế; các khu, cụm công nghiệp tại Đồng Nai, Tây Ninh đảm nhiệm các mắt xích sản xuất, chế biến, chế tạo trong chuỗi cung ứng.
Các tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, Vành đai 3, Vành đai 4 được xác định là điều kiện để chia sẻ năng lực logistics, cảng biển, sân bay và giảm chi phí vận chuyển.
Thành phố đề xuất xây dựng bộ dữ liệu chung về quy hoạch, quỹ đất công nghiệp và nhu cầu nhân lực toàn vùng. Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh sẵn sàng phối hợp với các địa phương kết nối cung - cầu công nghiệp hỗ trợ, xúc tiến thương mại, đầu tư chung và tham mưu cơ chế điều phối, hướng tới “liên kết tạo giá trị”.
