Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản quý I/2026 chịu áp lực giảm giá

Giá giảm kéo lùi nhiều mặt hàng chủ lực

Chia sẻ tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường diễn ra sáng 1/4, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 6,02 tỷ USD, tăng mạnh 47,8% so với tháng trước nhưng giảm 1,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 3 tháng đầu năm, tổng kim ngạch đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%.

Trong đó, nhóm nông sản đạt 8,93 tỷ USD (tăng 4,1%); thủy sản đạt 2,62 tỷ USD (tăng 13,3%); chăn nuôi tăng mạnh 54,3% nhưng quy mô còn nhỏ; lâm sản giảm 2,4%. Đáng chú ý, nhóm đầu vào sản xuất tăng tới 56,7%.

Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm 45,1% thị phần và tăng trưởng 15,3%. Ngược lại, xuất khẩu sang châu Mỹ giảm 3,4%, châu Phi giảm sâu tới 29%. 3 thị trường lớn nhất gồm Trung Quốc (22,1%), Hoa Kỳ (18,3%) và Nhật Bản (7,1%). Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 37,6%, Nhật Bản tăng nhẹ, còn Hoa Kỳ giảm 5,2%.

Bức tranh xuất khẩu cho thấy nghịch lý đó là sản lượng tăng nhưng giá trị giảm do giá xuất khẩu đi xuống ở nhiều mặt hàng. Cà phê là ví dụ điển hình khi khối lượng xuất khẩu 3 tháng tăng 12,6% nhưng giá trị lại giảm 6,4%. Giá bình quân chỉ đạt khoảng 4.697 USD/tấn, giảm gần 17%. Thị trường châu Âu vẫn chiếm ưu thế, trong đó Đức, Italia và Tây Ban Nha là các điểm đến lớn.

Tương tự, gạo xuất khẩu gần như đi ngang về sản lượng (tăng 0,2%) nhưng giá trị giảm 7,8%, giá bình quân giảm 8%. Philippines tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm hơn một nửa thị phần, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng đột biến.

Cao su và hạt tiêu ghi nhận tăng trưởng tích cực hơn, song vẫn chịu áp lực giá. Giá cao su giảm 5,1%, còn giá hạt tiêu giảm 5,9% so với cùng kỳ. Một số mặt hàng khác như hạt điều giảm nhẹ cả lượng và giá trị; chè giảm về lượng nhưng giá tăng; trong khi rau quả nổi lên là điểm sáng với mức tăng trưởng 32,1%, chủ yếu nhờ thị trường Trung Quốc.

Phân hóa mạnh giữa các ngành hàng và thị trường

Cũng theo ông Trần Gia Long, xu hướng phân hóa thể hiện rõ giữa các nhóm hàng. Thủy sản duy trì đà tăng 13,3%, với Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ là ba thị trường chủ lực. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Hoa Kỳ vẫn suy giảm nhẹ.

Ngành gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục gặp khó khi giảm 3,5%, chủ yếu do nhu cầu yếu từ thị trường Hoa Kỳ – nơi chiếm gần 50% thị phần. Dù vậy, xuất khẩu sang Trung Quốc và Nhật Bản đang phục hồi tích cực. Ở chiều ngược lại, rau quả và một số thị trường mới nổi ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, cho thấy dư địa mở rộng còn lớn nếu tận dụng tốt cơ hội.

Diễn biến quý I/2026 cho thấy, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang đứng trước áp lực kép: cạnh tranh gia tăng và xu hướng giảm giá trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc duy trì tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào sản lượng mà cần chuyển sang nâng cao giá trị, đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy các sản phẩm chế biến sâu.

Đặc biệt, sự phụ thuộc lớn vào một số thị trường như Trung Quốc hay Hoa Kỳ khiến xuất khẩu dễ bị tác động khi nhu cầu biến động. Vì vậy, mở rộng thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng sẽ là hướng đi quan trọng trong thời gian tới.

Phát biểu tại họp báo, ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, nhờ nền tảng tái cơ cấu ngành trong hơn 40 năm qua, cùng với kết quả tích lũy từ năm 2025, ngành nông nghiệp vẫn duy trì được đà ổn định. Kết quả này có sự đóng góp quan trọng của các địa phương, doanh nghiệp và đặc biệt là vai trò đồng hành của báo chí trong việc lan tỏa thông tin, mô hình hiệu quả.

Đáng chú ý, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%, tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Cơ cấu thị trường có sự chuyển dịch khi thị trường Trung Quốc chiếm 22,1% thị phần, còn thị trường Hoa Kỳ giảm xuống 18,3%.

Bên cạnh đó, các chỉ tiêu môi trường có xu hướng cải thiện, đặc biệt là giảm ô nhiễm không khí. Nhiều chương trình, dự án lớn đang được triển khai, gắn với sửa đổi chính sách, pháp luật, nhất là trong các lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản và ứng phó biến đổi khí hậu.

Lĩnh vực khoa học, công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh với hơn 200 nhiệm vụ đang triển khai, hướng tới giải quyết các bài toán lớn của ngành. Công tác tổ chức bộ máy cũng đang được kiện toàn, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Ông Phùng Đức Tiến khẳng định, trong bối cảnh nhiều khó khăn, nông nghiệp vẫn là trụ đỡ của nền kinh tế. Tuy nhiên, một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê đang chịu áp lực giảm giá, đòi hỏi phải có giải pháp điều hành linh hoạt trong thời gian tới. Ngược lại, thủy sản tiếp tục duy trì tăng trưởng 13,3%, trong khi chăn nuôi được kỳ vọng đạt quy mô gần 800 triệu USD trong năm 2026 và hướng tới mốc 1 tỷ USD vào năm 2027.

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tập trung hoàn thiện các kịch bản tăng trưởng, triển khai đồng bộ các giải pháp từ nay đến cuối năm nhằm bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu đề ra, đồng thời tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030.

Bộ Nông nghiêp và Môi trường cho hay, cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản tháng 3/2026 ước đạt thặng dư 1,55 tỷ USD, tăng 90,9% so với tháng trước nhưng giảm 19,3% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 3 tháng đầu năm 2026, thặng dư cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản ước đạt 4,78 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.