Nuôi dưỡng doanh nghiệp để tăng thu
Sáng 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội chất vấn nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực tài chính. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn là người trả lời chính.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) nêu thực tế, các địa phương đều có quy hoạch phát triển dài hạn, đều mong muốn thu hút được những tập đoàn lớn. Nhưng nếu tỉnh nào cũng tìm tới một số nhà đầu tư quen thuộc thì việc một tỉnh có thêm dự án không đồng nghĩa cả nước có thêm nguồn lực. Trong khi đó, nguồn thu từ đất có giới hạn, còn hàng triệu doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh đang rất cần điều kiện để tích lũy vốn, mở rộng sản xuất.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn.
Đại biểu đặt câu hỏi: Chúng ta đã có cơ chế tài chính đủ mạnh để khuyến khích chính quyền địa phương nuôi dưỡng doanh nghiệp thay vì chỉ thu hút dự án lớn, nguồn thu trước mắt hay chưa? Bộ Tài chính có nghiên cứu cơ chế để địa phương được hưởng lợi nhiều hơn từ phần tăng thu ngân sách bền vững do doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hiệu quả tạo ra, đồng thời đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư bằng giá trị gia tăng, nguồn thu thực chất thay vì chỉ bằng vốn đăng ký hay số dự án? Nếu có thì khi nào Bộ có thể đề xuất, triển khai?
Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết tất cả những việc đã làm từ đầu nhiệm kỳ đều nhằm cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, với một loạt giải pháp từ giảm thuế tới cắt giảm thủ tục hành chính; sắp tới là luật về phát triển doanh nghiệp để thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.
Về giá đầu vào cho sản xuất, kinh doanh, Bộ trưởng nhấn mạnh: "Đặc biệt, chúng ta đã kiểm soát được giá xăng dầu, giá điện, không những không tăng mà ở mức thấp nhất trong khu vực. Đây là điều kiện tốt để các doanh nghiệp phát triển".
Bên cạnh đó là các cơ chế riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm; ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân của hộ, cá nhân kinh doanh được nâng lên 1 tỷ đồng/năm; doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp; về đất đai, doanh nghiệp được hỗ trợ tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu. "Tất cả các chính sách của chúng ta đang thúc đẩy cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, hỗ trợ, làm bệ đỡ cho doanh nghiệp tồn tại, phát triển, đóng góp vào tăng trưởng", Bộ trưởng khẳng định.
Về cơ chế cho địa phương, Bộ trưởng cho biết Luật Ngân sách nhà nước đã phân chia rất rõ ràng, minh bạch giữa nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách các cấp. Luật quy định 18 nguồn thu ngân sách địa phương hưởng 100%, chủ yếu là nguồn thu từ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì thế, khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển chính là tăng nguồn thu, tăng nguồn lực tài chính cho địa phương.
Toàn cảnh phiên chất vấn.
Theo Bộ trưởng, các địa phương căn cứ nhiệm vụ, căn cứ phân cấp, phân quyền để có chính sách cụ thể hỗ trợ doanh nghiệp phát triển; đây cũng chính là bồi dưỡng nguồn thu, tăng nguồn lực cho ngân sách địa phương.
Cân nhắc kỹ việc gia hạn giảm thuế
Cũng chất vấn Bộ trưởng, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau) nêu thực tế 10 tháng đầu năm nay, nhiều doanh nghiệp rút khỏi thị trường, số doanh nghiệp giải thể tăng khoảng 110%. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết vì sao số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh.
Đại biểu cũng lưu ý chính sách giảm thuế giá trị gia tăng sẽ hết hạn vào ngày 31/12 tới, đồng thời đặt câu hỏi Chính phủ có định hướng kéo dài sang năm 2027 hay không? Nếu không, Bộ trưởng có giải pháp gì để hạn chế ảnh hưởng tới sức mua và đầu ra của doanh nghiệp.
Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết trong 9 tháng, có 172 nghìn doanh nghiệp rút khỏi thị trường, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới, tái gia nhập thị trường là 222 nghìn. Qua phân tích của Bộ Tài chính, trong số doanh nghiệp rút khỏi thị trường, khoảng 50% tạm ngừng kinh doanh, 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể. Bằng nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm thuế, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt hơn 222 nghìn; đặc biệt, số vốn đăng ký tăng tới 38% so với cùng kỳ năm trước.
Phân tích nhóm doanh nghiệp tạm ngừng, giải thể, Bộ trưởng cho biết phần lớn hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, là những lĩnh vực dễ ra, dễ vào. Khoảng 89% là doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong năm 2026, đã dừng hoạt động từ trước. "Tại sao số doanh nghiệp rút khỏi thị trường lớn như vậy? Đây cũng là chuyện bình thường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, có những doanh nghiệp thành công, có những doanh nghiệp thất bại", Bộ trưởng nói.
Bộ trưởng phân tích môi trường kinh doanh của Việt Nam rất thông thoáng, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp được kinh doanh, thủ tục gia nhập thị trường rất đơn giản. Còn thủ tục rút khỏi thị trường liên quan tới việc thực hiện nghĩa vụ tài chính. Ngoài nghĩa vụ với ngân sách nhà nước như thuế, bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp còn nghĩa vụ với các nhà cung cấp, nhà cho vay, liên quan tới quyền lợi của các bên. Hiện Bộ Tài chính đã chỉ đạo, doanh nghiệp đã làm sạch mã số thuế, sạch nghĩa vụ tài chính thì thủ tục rút khỏi thị trường chỉ trong vòng một ngày là hoàn thành.
Về việc tiếp tục chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng, từ 10% xuống 8%, Bộ trưởng cho biết Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo. Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu, đánh giá rất kỹ cùng với khuôn khổ pháp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Đặc biệt, theo dõi thị trường, nhất là thị trường xăng dầu, năng lượng, để có giải pháp kịp thời, phù hợp, mà vẫn phải bảo đảm mục tiêu tối thượng là duy trì tăng trưởng ở mức trên 10%, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.
Trong khoảng thời gian hơn 120 phút của buổi sáng nay, 12/11, Quốc hội đã tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn đối với nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực phụ trách của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Tham gia trả lời, giải trình các vấn đề liên quan có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh.
