Gỡ điểm nghẽn cho công nghiệp tự chủ
Trong suốt quá trình phát triển của nền kinh tế, công nghiệp đã thể hiện vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và phát triển kinh tế, là “chìa khóa” để tạo nên sự thịnh vượng của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, phát triển công nghiệp là nội dung quan trọng, gắn bó chặt chẽ với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhằm xây dựng và phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế.
Từ Đại hội VI đến Đại hội XIV, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045, công nghiệp luôn được Đảng xác định là động lực trung tâm của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đáng chú ý, tư duy phát triển công nghiệp của Việt Nam đã thay đổi mạnh mẽ qua từng thời kỳ. Nếu giai đoạn đầu chủ yếu tập trung giải quyết thiếu hụt hàng hóa, mở rộng sản xuất, thì nay trọng tâm chuyển sang phát triển công nghiệp nền tảng, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và làm chủ các công nghệ chiến lược.
Dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý mới, thúc đẩy các ngành công nghiệp nền tảng và công nghiệp mũi nhọn phát triển.
Đáng chú ý, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm, được kỳ vọng tạo cú hích thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn cho sản xuất trong nước, thúc đẩy công nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại. Theo dự thảo, công nghiệp trọng điểm được định nghĩa là những ngành công nghiệp có tính chất nền tảng, mũi nhọn và được ưu tiên phát triển theo định hướng của Đảng, Nhà nước.
Theo nội dung dự thảo được Chính phủ thông qua, Luật Công nghiệp trọng điểm sẽ tập trung vào hai nhóm chính sách lớn do Bộ Công Thương đề xuất.
Thứ nhất, chính sách khuyến khích sản xuất, chế tạo trong nước các sản phẩm công nghiệp trọng điểm. Đây được xem là trụ cột nhằm nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và từng bước làm chủ công nghệ. Việc thúc đẩy sản xuất trong nước không chỉ giúp gia tăng giá trị gia tăng mà còn tạo nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp nền tảng như cơ khí chế tạo, điện tử, vật liệu mới...
Thứ hai, chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ lĩnh vực được coi là “xương sống” của nền công nghiệp hiện đại. Công nghiệp hỗ trợ phát triển sẽ giúp nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hai chính sách này có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh. Trong đó, công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò cung ứng linh kiện, vật tư, còn sản xuất chế tạo là khâu tạo ra sản phẩm cuối cùng có giá trị cao.
Tạo hành lang mới, nâng sức cạnh tranh cho công nghiệp
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Lê Hoàng Linh, Trưởng phòng Công nghiệp chế tạo, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, Luật Công nghiệp trọng điểm dự kiến sẽ có quy định về thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm công nghiệp trọng điểm như hỗ trợ doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn quốc tế, tham gia xúc tiến thương mại...
Những giải pháp và mục tiêu của Luật đều hướng đến việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và ngành công nghiệp, kiến tạo động lực tăng trưởng trong tình hình kinh tế hiện nay.
Hoàn thiện thể chế cho công nghiệp trọng điểm được kỳ vọng tạo thêm động lực cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Đánh giá cao về việc xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm, TS. Trịnh Thị Thanh Thủy - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương cũng khẳng định, trong bối cảnh cả thế giới đang bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững, chuyển đổi số..., nhưng giá trị gia tăng, trình độ phát triển khoa học - công nghệ ở ngành công nghiệp chưa đồng đều, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo còn phụ thuộc nhiều vào nguồn linh kiện từ nước ngoài.
“Việc sớm cho ra đời Luật Công nghiệp trọng điểm sẽ tạo hành lang pháp lý, tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghiệp tiếp cận nguồn vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”, TS. Trịnh Thị Thanh Thủy nhận định.
Với kỳ vọng tạo đột phá về thể chế, Luật Công nghiệp trọng điểm không chỉ là công cụ pháp lý mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp Việt Nam bứt phá trong giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại, có thu nhập cao trong tương lai.
TS. Trịnh Thị Thanh Thủy cũng cho rằng: Luật Công nghiệp trọng điểm được thông qua sẽ tạo cơ sở, nền tảng pháp lý thống nhất để Chính phủ có thể linh hoạt ban hành hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết các chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp.
“Đề án tái cơ cấu ngành Công Thương giai đoạn đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cũng đã đặt mục tiêu tái cơ cấu ngành Công Thương nhằm thực hiện chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh; tạo lập các động lực tăng trưởng mới gắn với chuyển biến về chất mô hình tăng trưởng của ngành Công Thương. Theo đó, cần thiết phải có Luật Công nghiệp trọng điểm với các chính sách để định hướng liên kết doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, tạo ra mạng lưới liên kết vùng, các cụm, các chuỗi công nghiệp...”, TS. Trịnh Thị Thanh Thủy nhấn mạnh.
Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, trong đó có Bộ Công Thương, Luật Công nghiệp trọng điểm sau khi ban hành được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực, góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại đất nước nhanh, bền vững.
Dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm kỳ vọng tạo ra những đột phá về chính sách để tháo gỡ các điểm nghẽn của công nghiệp Việt Nam, chuyển mô hình phát triển từ gia công, lắp ráp sang nghiên cứu, thiết kế và sản xuất ngay tại Việt Nam với hàm lượng công nghệ và tri thức cao hơn.
