Chiều 20/10, thảo luận tại Tổ 13 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Thanh Hóa, Gia Lai) về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của điện lực đối với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, nhất là về giá điện, lộ trình xóa bỏ bù chéo và bảo đảm quyền lợi người dân.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, điện lực được ví như “bánh mì của nền kinh tế”, là nguồn năng lượng thiết yếu, nền tảng cốt lõi của mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực phát triển ngành điện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Luật Điện lực được Quốc hội thông qua ngày 30/11/2024 đã tạo khung khổ pháp lý quan trọng thúc đẩy phát triển điện lực, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, đặc biệt là những định hướng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định là cần thiết nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư và phát triển thị trường điện cạnh tranh.
Xóa bỏ bù chéo giá điện gắn với bảo đảm an sinh xã hội
Đối với cơ chế giá điện, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tán thành nguyên tắc giá điện phải phản ánh đầy đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo động lực thu hút đầu tư và từng bước vận hành theo cơ chế thị trường.
Đây là định hướng quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách giá điện, góp phần tạo môi trường đầu tư minh bạch, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia phát triển ngành điện, đáp ứng nhu cầu năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế.
Để cụ thể hóa định hướng này, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ xác định rõ nội hàm, phạm vi và lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, bảo đảm quá trình triển khai có cơ sở pháp lý, phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Đồng thời, cần phân biệt rõ việc xóa bỏ bù chéo trong cơ chế giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách hoặc các nguồn hợp pháp khác dành cho hộ nghèo, hộ chính sách, người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo đó, việc từng bước hoàn thiện cơ chế giá điện theo nguyên tắc thị trường cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách an sinh xã hội, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển bền vững ngành điện và quyền lợi chính đáng của người dân.
Đặc biệt, đối với quy định Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý khi giá điện chưa kịp điều chỉnh, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ nguồn kinh phí, chủ thể chịu chi phí, phương thức hạch toán, kiểm toán và hoàn trả.
Việc quy định cụ thể các nội dung này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, khả thi của chính sách, bảo đảm trách nhiệm của các chủ thể liên quan, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý không để quy định này trở thành một cam kết tài chính không xác định giới hạn của Nhà nước hoặc làm phát sinh nghĩa vụ ngân sách khi chưa được đánh giá đầy đủ.
Hoàn thiện thể chế, tạo động lực phát triển ngành điện
Bên cạnh cơ chế giá điện, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy đầu tư và phát triển đồng bộ hệ thống điện quốc gia.
Theo đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực cần bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, nhất là Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo tập trung vào những nội dung thực sự cấp thiết, đã đủ rõ, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; chú trọng đánh giá tác động chính sách để các quy định sau khi ban hành có tính khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển.
Đối với nguyên tắc áp dụng pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị xác định cụ thể phạm vi, đối tượng, điều kiện và thẩm quyền áp dụng các cơ chế đặc thù, bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Điện lực với các luật liên quan.
Liên quan đến đơn giản hóa thủ tục đầu tư, Phó Chủ tịch Quốc hội đồng tình với chủ trương tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án điện lực nhằm bảo đảm cung ứng điện, nhất là trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng. Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí, điều kiện, thẩm quyền và trách nhiệm giải trình, gắn cải cách thủ tục hành chính với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Những ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tập trung vào yêu cầu hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, khả thi, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Trong đó, việc xác định rõ lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, đồng thời duy trì chính sách hỗ trợ phù hợp cho các nhóm đối tượng cần được bảo đảm an sinh, là nội dung quan trọng nhằm từng bước hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, tạo động lực thu hút đầu tư và bảo đảm phát triển bền vững ngành điện.
