Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm trong sản xuất

Nhiều địa phương, doanh nghiệp cùng tham gia

Trong bối cảnh sản xuất và tiêu dùng ngày càng đòi hỏi nhiều tài nguyên, năng lượng và lao động, yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thân thiện môi trường ngày càng trở nên cấp thiết. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm ổn định cho hoạt động sản xuất, sinh hoạt, đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững.

Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách đã được ban hành nhằm thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Trong đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả số 77/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật được ban hành nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời phù hợp với bối cảnh trong nước, quốc tế cũng như các cam kết mà Việt Nam đã tham gia.

Theo các cơ quan quản lý, việc hoàn thiện khung pháp lý không chỉ nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thu hút các nguồn lực trong và ngoài nước để hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang các mô hình sản xuất, tiêu dùng tiết kiệm năng lượng.

Bên cạnh đó, Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3) tiếp tục được triển khai nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy các hoạt động tiết kiệm năng lượng trên phạm vi cả nước. Trong khuôn khổ chương trình này, Bộ Công Thương tổ chức cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu về tiết kiệm năng lượng, hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026”. Cuộc thi diễn ra từ 6 giờ ngày 21/3 đến 12 giờ ngày 11/4/2026. Đồng thời, hoạt động tắt đèn hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026 sẽ diễn ra từ 20 giờ 30 đến 21 giờ 30 ngày thứ Bảy 28/3/2026.

Tại Hà Nội, việc triển khai các hoạt động tiết kiệm năng lượng được thực hiện ngay từ đầu năm 2026. UBND thành phố đã ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm áp lực cho hệ thống điện trong các giai đoạn cao điểm, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường.

Theo kế hoạch, Hà Nội phấn đấu đạt mức tiết kiệm năng lượng từ 1,6% đến 1,8% so với nhu cầu dự báo. Trong đó, thành phố đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 2,2% tổng điện năng tiêu thụ đối với từng khu vực sử dụng điện trong các lĩnh vực như công nghiệp; thương mại và dịch vụ; xây dựng; quản lý và tiêu dùng; nông - lâm - ngư nghiệp và các hoạt động khác. Các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm có mức tiêu thụ từ 1 triệu kWh/năm trở lên được yêu cầu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ mỗi năm.

Ngoài ra, thành phố cũng tiếp tục triển khai phong trào “Hộ gia đình sử dụng an toàn, tiết kiệm điện”. Theo kế hoạch, năm 2026 sẽ có khoảng 70% trường học trên địa bàn tổ chức các hoạt động tuyên truyền và giảng dạy liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Tại các khu công nghiệp, việc áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng cũng đang được triển khai ngày càng rộng rãi. Theo Đại diện Ban Quản lý Các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại các khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng đang có những chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, mức độ phổ biến và hiệu quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô doanh nghiệp, đặc điểm sản xuất, nguồn vốn đầu tư cũng như nhận thức của doanh nghiệp. Hiện nay, một số doanh nghiệp đã chủ động đầu tư hệ thống điện mặt trời, có thể tự đáp ứng khoảng 30-40% nhu cầu điện năng, qua đó giúp giảm chi phí điện và tăng tính bền vững trong sản xuất.

Tăng hiệu quả từ công nghệ và quản lý

Bên cạnh chính sách và sự tham gia của các địa phương, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong hoạt động sản xuất.

Tại Công ty CP Đầu tư phát triển công nghệ Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO-ID), nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng đã được triển khai đồng bộ trong những năm gần đây. Trong vòng 5 năm qua, doanh nghiệp đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng. Các giải pháp bao gồm mở rộng thông gió tại khu vực vận hành, cải tạo hệ thống thu hồi nước rửa ngược, tận dụng hơi thừa cho nồi nấu, điều chỉnh thời gian vận hành hệ thống chiller, tối ưu khung giờ vận hành bơm và quạt, thu hồi khí nén cũng như tận dụng nhiệt từ khói thải.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đã đầu tư lò hơi sinh khối thay thế cho lò than trước đây. Theo doanh nghiệp, việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang sinh khối là một trong những giải pháp mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Thời gian qua, Bộ Công Thương cũng triển khai nhiều hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Các hoạt động bao gồm tư vấn các giải pháp tiết kiệm năng lượng, thực hiện kiểm toán năng lượng, triển khai mô hình quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001, chuyển giao công nghệ mới cũng như đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực quản lý và kiểm toán năng lượng.

Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đang dần trở thành xu hướng tất yếu trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống. Sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, cùng với việc ứng dụng các giải pháp công nghệ và quản lý năng lượng, được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm chi phí và thúc đẩy phát triển bền vững trong thời gian tới.