Bảo đảm quốc phòng, an ninh
Sáng 4/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội nghe Tờ trình và Thẩm tra tờ trình về dự án: Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, việc ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy; bảo đảm quốc phòng, an ninh; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi trước yêu cầu phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong tình hình mới.
Đồng thời, bảo đảm thực hiện các cam kết, nghĩa vụ quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt của Việt Nam trong thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Dự thảo luật quy định về nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Dự thảo luật áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam, cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động, cư trú trên lãnh thổ của Việt Nam.
Dự thảo Luật gồm 4 chương, 37 điều. Nội dung cơ bản của dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa 3 chính sách đã được Chính phủ thông qua; kế thừa các quy định còn phù hợp của pháp luật hiện hành; khắc phục những bất cập trong công tác phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; đồng thời bổ sung các quy định mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện điều ước quốc tế, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và chuẩn mực quốc tế có liên quan.
Theo Phó Thủ tướng, nội dung dự thảo luật cũng được rà soát, thiết kế bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về quốc phòng, an ninh, phòng chống khủng bố, phòng chống rửa tiền, hóa chất, năng lượng nguyên tử, quản lý ngoại thương, hải quan, khoa học và công nghệ cũng như các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành khác có liên quan.
Bên cạnh đó, dự án Luật được xây dựng theo hướng luật khung, chỉ quy định những vấn đề nền tảng, ổn định lâu dài, thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không luật hóa các nội dung kỹ thuật, nghiệp vụ chuyên sâu, thường xuyên biến động, mà giao Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, khả thi, phù hợp với thực tiễn và cam kết quốc tế có liên quan.
Dự thảo luật quy định rõ cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình áp dụng các biện pháp phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; không đặt ra thủ tục hành chính trùng lặp đối với các hoạt động nghiên cứu, đầu tư, sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu và giao dịch hợp pháp; không thiết lập cơ chế cấp phép, khai báo, báo cáo, kiểm tra, thanh tra, giám sát song song theo luật này.
Đại tướng Phan Văn Giang cho hay, dự án Luật định hướng đơn giản hóa thủ tục theo hướng lồng ghép việc cung cấp, khai thác, chia sẻ thông tin với cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin hiện có của các bộ, ngành, địa phương; tăng cường sử dụng phương thức điện tử, áp dụng cơ chế ưu tiên, đơn giản hóa phương thức kiểm tra, giám sát đối với tổ chức, doanh nghiệp có chương trình tuân thủ nội bộ tốt.
Dự thảo Luật đã được rà soát, chỉnh lý cả về nội dung, kỹ thuật lập pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, bảo đảm các quy định chặt chẽ, khả thi, không làm phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ mới đối với các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Việc thi hành Luật không phát sinh yêu cầu nguồn tài chính lớn, cơ bản được tổ chức trên cơ sở kế thừa tổ chức bộ máy, nhân lực, cơ sở vật chất, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, trang bị, phương tiện và nguồn lực hiện có của Cơ quan đầu mối quốc gia, các bộ, ngành, địa phương đang triển khai thực hiện nhiệm vụ phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt theo quy định tại Nghị định số 81 của Chính phủ, Luật Phòng, chống rửa tiền, Luật Phòng, chống khủng bố và các luật khác có liên quan, kết hợp với bố trí ngân sách thường xuyên hàng năm và huy động nguồn lực hợp pháp khác.
Nhất trí sự cần thiết xây dựng Luật
Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí sự cần thiết, mục đích xây dựng Luật; cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật.
Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội.
Về tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia về phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Điều 11) và về Danh mục kiểm soát (Điều 12), Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội nêu rõ, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản tán thành như dự thảo Luật.
Để chặt chẽ, khả thi, đề nghị Chính phủ nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện Điều 11 theo hướng cụ thể hóa hơn các tiêu chí đánh giá, bổ sung các chỉ số định lượng hoặc mức đánh giá phù hợp; làm rõ vai trò của doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế trong nhóm tiêu chí mức độ dễ bị tổn thương; quy định rõ nguyên tắc, phương pháp, nguồn thông tin và trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình đánh giá, cập nhật tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia; làm rõ cơ chế tích hợp, dẫn chiếu và áp dụng Danh mục kiểm soát với các danh mục chuyên ngành; đồng thời, bổ sung quy định về bảo mật thông tin và cơ chế xử lý trong trường hợp đột xuất tại Điều 12 dự thảo Luật.
Về biện pháp quản lý, kiểm soát đối tượng ngoài Danh mục kiểm soát (Điều 15) và về giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Điều 23), Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị Chính phủ quy định chặt chẽ căn cứ, điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và cơ chế kiểm tra, giám sát việc áp dụng; bổ sung quy định về trách nhiệm rà soát định kỳ, chấm dứt biện pháp và bồi thường thiệt hại tại Điều 15; quy định rõ trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng sau khi tiếp nhận báo cáo tại Điều 23 dự thảo Luật.
Về Cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Điều 29) và về quản lý nhà nước và bảo đảm thi hành (Chương III), Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát Điều 29 để làm rõ phạm vi thông tin, dữ liệu được thu thập; trách nhiệm cập nhật, khai thác, chia sẻ và quản lý dữ liệu của từng cơ quan có liên quan.
Đồng thời, nghiên cứu thiết kế theo hướng kế thừa, kết nối và khai thác tối đa các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được đầu tư, bảo đảm đồng bộ với chủ trương phát triển Chính phủ số, dữ liệu số quốc gia và chuyển đổi số. Tiếp tục làm rõ vị trí pháp lý, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế điều phối liên ngành của Cơ quan đầu mối; phân định rõ chức năng điều phối với chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành của các bộ, ngành; rà soát, đánh giá đầy đủ nguồn lực, tổ chức bộ máy, nhân lực, cơ sở dữ liệu và các điều kiện bảo đảm thi hành Luật.
Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật tập trung vào các nội dung cốt lõi: quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù đối với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng; kiểm soát ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp; kiểm soát tài trợ phổ biến; thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm, phối hợp liên ngành; quản lý nhà nước, kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm, bảo đảm nguồn lực và hợp tác quốc tế.
