Duy trì đà tăng trưởng
Theo báo cáo của Thống kê tỉnh Sơn La, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 8 tháng đầu năm 2026 của tỉnh Sơn La ước tính tăng 10,10% so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, khai khoáng tăng 2,77%; công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 7,91%; sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí tăng 10,48%; cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 7,93%.
Trước đó, năm 2025, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp theo giá so sánh ước tăng 11,93% so với cùng kỳ, xếp thứ 12/34 tỉnh, thành phố. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 11,9%. Trong đó ngành sản xuất và phân phối điện tăng 13%, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 6,7%, khai khoáng tăng 9,1%, cung cấp nước và xử lý rác thải tăng 6,6%. Nhiều nhà máy mới được khánh thành và đi vào hoạt động, góp phần mở rộng năng lực sản xuất công nghiệp.
Ngành công nghiệp từng bước chuyển dịch theo hướng chuyên môn hóa, hiện đại hóa, từ sản xuất thô sang chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, tập trung đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo giảm tỷ trọng công nghiệp khai khoáng để cơ cấu lại ngành công nghiệp một cách hợp lý.
Đặc biệt, là một trong những trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn của miền núi phía Bắc, Sơn La xác định công nghiệp chế biến nông sản là một trong những lĩnh vực mũi nhọn để gia tăng giá trị nông sản và thúc đẩy kinh tế nông thôn.
Ngành công nghiệp từng bước chuyển dịch theo hướng chuyên môn hóa, hiện đại hóa, từ sản xuất thô sang chế biến sâu.
Hiện toàn tỉnh có 34 cơ sở chế biến nông sản quy mô công nghiệp và khoảng 1.000 cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp quy mô nhỏ. Các ngành chế biến chủ lực gồm: Chè, cà phê, tinh bột sắn, đường, sữa, xi măng... Nhiều sản phẩm chế biến từ mận, xoài, chuối, nhãn, mắc ca, miến dong, cà phê, thủy sản… đã vươn ra thị trường trong và ngoài nước, góp phần nâng cao giá trị nông sản, ổn định đầu ra và thu nhập cho người dân.
Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 đạt 8% trở lên, công nghiệp được xem là một trong những động lực quan trọng của kinh tế Sơn La. Việc thúc đẩy sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo gắn với vùng nguyên liệu, sẽ góp phần nâng cao giá trị nông sản, mở rộng quy mô sản xuất và tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân. Cùng với đó, đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp, phát huy hiệu quả các cụm công nghiệp và thu hút đầu tư vào những lĩnh vực có lợi thế sẽ tạo thêm năng lực sản xuất mới, qua đó đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GRDP và tạo nền tảng cho kinh tế Sơn La tăng tốc trong những năm tới.
Nhờ tập trung cải cách các thủ tục hành chính; minh bạch hóa thông tin quy hoạch - chính sách; tích cực tổ chức gặp gỡ, trao đổi, đối thoại với doanh nghiệp để đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho các nhà đầu tư... nên những năm gần đây, số nhà đầu tư đến khảo sát, tìm hiểu và triển khai các hoạt động đầu tư tại địa phương đã tăng đáng kể. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Sơn La thu hút thêm nguồn lực vào lĩnh vực công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo, từng bước hình thành năng lực sản xuất mới và gia tăng giá trị cho các sản phẩm thế mạnh của địa phương.
Hướng tới nền công nghiệp xanh
Theo Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định s ố1676/QĐ-TTg đã nêu rõ quan điểm: Phát triển kinh tế theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, toàn diện, nhanh và bền vững; chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng với công nghiệp năng lượng, khai khoáng, chế biến, chế tạo là nền tảng, các ngành nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, quy mô lớn, giá trị gia tăng cao và du lịch là mũi nhọn đột phá.
Đồng thời, phát triển Sơn La tiếp tục trở thành tỉnh phát triển đa ngành, đa lĩnh vực, bao gồm: Công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp, đô thị và nông thôn. Trong đó, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; du lịch sinh thái, văn hóa, lịch sử; đô thị thông minh và nông thôn mới giàu bản sắc là trọng tâm; công nghiệp hướng xanh và hệ thống đô thị có quy mô lớn là mối quan tâm hàng đầu. Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ; có mối quan hệ liên kết phát triển mật thiết với các tỉnh lân cận trong vùng và cả nước; bền vững về môi trường sinh thái, ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Tại Quy hoạch cũng xác định: Cơ cấu kinh tế giai đoạn 2026-2030: Ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản khoảng 17-18%, công nghiệp - xây dựng khoảng 32-33% và dịch vụ khoảng 43-44%. Đến năm 2030, tỷ lệ khu công nghiệp, cụm công nghiệp đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường đạt 100%.
Đồng thời, toàn tỉnh sẽ có 5 khu công nghiệp. Trong đó, giai đoạn 2021 - 2030: Phát triển 2 khu công nghiệp, gồm khu công nghiệp Mai Sơn; khu công nghiệp Vân Hồ; giai đoạn 2031 - 2050: Mở rộng diện tích khu công nghiệp Mai Sơn thêm 162 ha và bổ sung 3 khu công nghiệp mới.
Song song với phát triển các khu công nghiệp, giai đoạn 2021- 2030, Sơn La tiếp tục duy trì và phát triển 2 cụm công nghiệp đang hoạt động (Mộc Châu, Gia Phù); bổ sung 13 cụm công nghiệp… Quá trình quy hoạch và phát triển các khu, cụm công nghiệp đều được tỉnh Sơn La gắn với tiêu chí bền vững, đảm bảo các yếu tố về môi trường, xử lý chất thải, hạ tầng giao thông kết nối và hài hòa với đời sống dân cư xung quanh.
Mặt khác, để thúc đẩy phát triển công nghiệp, tỉnh Sơn La sẽ từng bước hình thành và nâng cao năng lực đội ngũ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp có tiềm năng trở thành nhà cung ứng trên địa bàn tỉnh; phát triển liên kết giữa doanh nghiệp cung ứng với các cơ sở sản xuất, chế biến trong và ngoài tỉnh; thúc đẩy đổi mới công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và chuyển đổi số, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tính chủ động của chuỗi sản xuất công nghiệp Sơn La.
Tại Quyết định số 2173/QĐ-UBND ngày 26/8/2026 của UBND tỉnh ban hành Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2026 - 2035 nêu: Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Sơn La đặt mục tiêu hoàn thành rà soát, xây dựng danh sách và cơ sở dữ liệu doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp có tiềm năng tham gia chuỗi cung ứng và nhu cầu mua hàng công nghiệp của các doanh nghiệp sản xuất chủ lực trên địa bàn; cập nhật tối thiểu 1 lần/năm.
Cùng với đó, hỗ trợ tối thiểu 8 doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp cận một hoặc nhiều nội dung về quản trị sản xuất, cải tiến năng suất, tiêu chuẩn - chất lượng, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, thử nghiệm - kiểm định, đào tạo hoặc kết nối thị trường; phấn đấu có 3 - 5 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng thường xuyên cho doanh nghiệp sản xuất trong hoặc ngoài tỉnh.
Phấn đấu thu hút mới 1 - 2 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ phù hợp với lợi thế, nhu cầu thị trường và khả năng đáp ứng hạ tầng của tỉnh. Phấn đấu 100% doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhu cầu, đủ điều kiện được hướng dẫn tiếp cận thủ tục xác nhận ưu đãi và các chính sách hỗ trợ công nghiệp hỗ trợ theo quy định.
Giai đoạn 2031 - 2035, tiếp tục cập nhật, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu; mở rộng kết nối với cơ sở dữ liệu và mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của Bộ Công Thương và các địa phương. Lũy kế hỗ trợ khoảng 20 - 25 doanh nghiệp nâng cao năng lực; phấn đấu có 8 - 10 doanh nghiệp tham gia tương đối ổn định vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến trong hoặc ngoài tỉnh.
Đồng thời, phấn đấu 70% số doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu áp dụng ít nhất một hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất, chất lượng hoặc giải pháp số phù hợp và duy trì trong hoạt động sản xuất. Phấn đấu thu hút lũy kế 3 - 5 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ; ưu tiên dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm năng lượng, ít phát thải và có liên kết với doanh nghiệp trong tỉnh…
Tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất công nghiệp, phát triển thương mại và xuất khẩu, góp phần hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Sơn La trong năm 2026.
