Kiên trì tìm lại tên tuổi liệt sĩ
Không khí khẩn trương nhưng trang nghiêm luôn được giữ ở khu vực khai quật tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghĩa Kỳ (xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi). Mỗi người một công việc, không ai bảo ai mà chỉ chăm chú vào phần việc của mình được phân công. Dưới cái nắng gay gắt, lưng áo đẫm mồ hôi nhưng cán bộ quân y và chiến sĩ Đội K53 vẫn cẩn trọng, tỉ mẩn làm sạch từng phần hài cốt, lấy mẫu sinh phẩm, niêm phong và bảo quản theo quy trình phục vụ giám định ADN.
Không khí khẩn trương nhưng trang nghiêm luôn được giữ ở khu vực khai quật tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghĩa Kỳ (xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi)
Nửa tháng qua, Thiếu tá Nguyễn Trung Phát, điều dưỡng Bệnh xá B21, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi cùng đồng đội gần như không có ngày nghỉ. Công việc diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng, nhiều phần mộ được xây dựng kiên cố với nhiều lớp bê tông, khiến việc tiếp cận hài cốt gặp không ít khó khăn.
Công việc hằng ngày của các anh là đi tham gia lấy mẫu để tìm danh tính cho các liệt sĩ. Đây là việc làm đòi hỏi sự chính xác và cẩn trọng trong từng thao tác để bảo đảm chất lượng mẫu. “Sau khi tìm được những hài cốt của các liệt sĩ phải làm sạch, đóng gói để bảo quản, đưa về Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi phục vụ giám định”, Thiếu tá Nguyễn Trung Phát cho hay.
Theo kế hoạch, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi tổ chức lấy mẫu ADN đối với 228 hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghĩa Kỳ. Thời gian dự kiến khoảng 10 ngày, song cán bộ, chiến sĩ Đội K53 đang nỗ lực rút ngắn xuống còn 7-8 ngày.
Tất cả công đoạn đều được triển khai cẩn trọng, sạch sẽ
Mỗi mẫu hài cốt đều được xử lý cẩn trọng nhằm bảo đảm chất lượng phục vụ giám định. Với lực lượng làm nhiệm vụ, đây không đơn thuần là công việc chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với những người đã hy sinh và thân nhân đang chờ đợi thông tin.
Không chỉ tại các nghĩa trang, công tác tìm kiếm những hài cốt liệt sĩ còn nằm lại trong lòng đất cũng được Quảng Ngãi triển khai đồng bộ. Tại khu vực đường Trường Chinh (phường Đăk Cấm, Kon Tum), nhiều nhân chứng và cựu chiến binh cho rằng vẫn còn những hố chôn tập thể từ thời chiến.
Từng thông tin do nhân chứng cung cấp được lực lượng chức năng đối chiếu, xác minh. Radar xuyên đất (GPR), máy dò kim loại, máy dò vật nổ được sử dụng kết hợp với đào thủ công và cơ giới để xác định các vị trí nghi vấn.
Riêng tại khu vực này, lực lượng chức năng đã huy động hơn 1.000 ngày công, đào và sàng lọc hơn 3.500m3 đất đá, quy tập được 3 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật đặc trưng của bộ đội Việt Nam.
Mở rộng nguồn tin, đẩy nhanh xác định danh tính
Sau hơn 4 tháng triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Quảng Ngãi đã tìm kiếm, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ; đồng thời lấy mẫu sinh phẩm của hơn 1.100 hài cốt tại các phần mộ phục vụ giám định ADN.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Hồ Văn Niên yêu cầu các ngành và Ban Chỉ đạo 515 tỉnh phải tiếp nhận, xác minh, xử lý đầy đủ mọi thông tin do người dân cung cấp liên quan đến nơi an táng liệt sĩ
Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục tiếp nhận, xác minh thêm các khu vực nghi còn hài cốt liệt sĩ để tổ chức tìm kiếm. Đến nay, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã tiếp nhận 500 nguồn thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ, hoàn thành xác minh toàn bộ; trong đó có 15 nguồn tin có giá trị phục vụ khảo sát, tìm kiếm.
Lực lượng chức năng đã tổ chức 8 đợt khảo sát tại 7 địa bàn trọng điểm trong tỉnh. Việc tiếp nhận, xác minh thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh và người dân được xác định là một trong những nguồn quan trọng để mở rộng phạm vi tìm kiếm.
Song song với công tác tìm kiếm trong nước, hành trình đưa các liệt sĩ trở về Tổ quốc tiếp tục được nối dài sang Lào và Campuchia. Trong mùa khô 2025-2026, Đội K53, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các địa phương của Lào và Campuchia tìm kiếm, quy tập được 16 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh.
Tại Quảng Ngãi, công tác lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định AND đang được triển khai rộng khắp, toàn diện. Đến nay, các đội công tác đã triển khai tại 28 nghĩa trang, lấy mẫu hơn 1.100 hài cốt tại các phần mộ, thu được gần 1.000 mẫu sinh phẩm đạt yêu cầu phục vụ giám định ADN.
Các thiết bị, máy móc hiện đại được sử dụng để tìm hài cốt liệt sĩ
Để bảo đảm công tác tìm kiếm, quy tập đạt hiệu quả, ông Hồ Văn Niên, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi trong đợt đi kiểm tra công tác quy tập hài cốt liệt sĩ (13/8) đã yêu cầu các cấp, các ngành và Ban Chỉ đạo 515 tỉnh phải tiếp nhận, xác minh, xử lý đầy đủ mọi thông tin do người dân cung cấp liên quan đến nơi an táng liệt sĩ, tuyệt đối không để sót nguồn tin.
Theo ông Hồ Văn Niên, nhiều nhân chứng lịch sử và người dân địa phương vẫn đang lưu giữ những thông tin quý giá về nơi chôn cất liệt sĩ. Vì vậy, các nguồn tin cần được tiếp nhận đầy đủ, xác minh khách quan và xử lý kịp thời.
Đối với những khu vực đã có đủ căn cứ, địa phương cần chủ động tổ chức tìm kiếm. Những vị trí cần thiết bị chuyên dụng phải kịp thời đề xuất Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ hỗ trợ khảo sát trước khi khai quật.
Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy, mỗi vị trí được khảo sát và mỗi hài cốt được quy tập đều mở thêm một cơ hội để những người đã hy sinh trở về với tên tuổi, quê quán và gia đình. Trong hành trình ấy, sự kiên trì của những người lính hôm nay đang góp phần nối lại những phần ký ức còn dang dở của chiến tranh.
