Kết nối đi trước, logistics theo sau
Trên bản đồ kinh tế khu vực, Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài giữ vị trí đặc biệt: điểm giao giữa TP. Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, với Campuchia và xa hơn là hành lang Phnom Penh - Bangkok. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Võ Anh Linh, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh cho biết, tỉnh xác định phát triển Mộc Bài trở thành cửa ngõ logistics không chỉ của Tây Ninh mà của cả vùng Đông Nam Bộ.
Lợi thế vị trí là có sẵn, nhưng theo ông Võ Anh Linh, để biến nó thành năng lực cạnh tranh thực chất, trước hết phải giải quyết bài toán kết nối. Một trung tâm logistics chỉ phát huy giá trị khi hàng hóa có thể đi nhanh, đi rẻ từ nhà máy ra cửa khẩu và cảng biển. Vì vậy, tỉnh đang tập trung đẩy nhanh các công trình giao thông có tính động lực như cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, cao tốc Gò Dầu - Xa Mát, Vành đai 3, Vành đai 4, Quốc lộ N2, ĐT.827E cùng các tuyến nối đến khu công nghiệp, cửa khẩu và trung tâm logistics.
Tây Ninh đang tập trung đầu tư phát triển hạ tầng Khu kinh tế Cửa khẩu Mộc Bài với tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng đến năm 2030, tạo động lực để khu vực này bứt phá thành trung tâm logistics và cửa ngõ giao thương quốc tế trên trục Xuyên Á.
Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng năm 2026 của UBND tỉnh, đường kết nối hành lang công nghiệp, đô thị Mộc Bài - Xuyên Á có chiều dài qua địa phận tỉnh khoảng 103,5 km, quy mô 8 - 10 làn xe, lộ giới 62 m. Giai đoạn 1 dài khoảng 33,1 km, từ cầu Bình Tây đến Quốc lộ 22, điểm cuối chỉ cách cửa khẩu quốc tế Mộc Bài 4 km. Dự án có tổng vốn dự kiến 7.600 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách tỉnh bố trí khoảng 1.000 tỷ đồng cho giải phóng mặt bằng, phần còn lại huy động theo phương thức đối tác công tư. Dự án dự kiến khởi công trong quý I/2027.
Ở hướng ra biển, đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư. Trên địa bàn Tây Ninh, dự án thành phần bồi thường, tái định cư và xây dựng đường gom có tổng mức đầu tư 24.972 tỷ đồng. Hai dự án thành phần xây dựng đường cao tốc theo phương thức đối tác công tư cũng đã được UBND tỉnh phê duyệt ngày 30/6/2026, trong đó có đoạn nối tới Cảng Hiệp Phước. Cùng với ĐT.827E được quy hoạch 6 làn xe, với 3 cầu vượt sông Cần Giuộc, Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây, mạng lưới này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian đưa hàng từ vùng sản xuất ra cảng biển.
Theo ông Võ Anh Linh, khi các tuyến giao thông hoàn thành, sẽ hình thành mạng lưới kết nối liền mạch giữa sản xuất, khu công nghiệp, logistics, cửa khẩu và cảng biển, qua đó giảm thời gian và chi phí lưu chuyển hàng hóa. Đây chính là điều kiện tiên quyết để Mộc Bài không chỉ là điểm thông quan, mà trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng của cả vùng.
Kiến tạo hệ sinh thái logistics tích hợp
Nếu hạ tầng giao thông là “phần cứng”, thì hệ sinh thái dịch vụ chính là “phần mềm” quyết định sức hút của Mộc Bài. Về giải pháp đột phá, ông Võ Anh Linh cho biết Ban Quản lý Khu kinh tế sẽ tập trung phát triển Mộc Bài theo hướng một hệ sinh thái logistics tích hợp. Trọng tâm là thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào trung tâm logistics, cảng cạn (ICD), kho bãi và vận tải đa phương thức. Đồng thời, hoạt động logistics sẽ được gắn với các khu công nghiệp và hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu.
Cách tiếp cận này xuất phát từ chính nhu cầu thực tế. 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu của Tây Ninh ước đạt 27,04 tỷ USD, tăng 17,5%. Riêng xuất khẩu theo hợp đồng thương mại qua các cửa khẩu biên giới đạt 813,5 triệu USD, tăng 283,2%. Phía sau là 35 khu công nghiệp đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư với tỷ lệ lấp đầy gần 70%, quỹ đất sạch sẵn sàng cho thuê khoảng 1.457 ha. Dòng hàng ngày càng lớn từ các nhà máy chính là “nguồn hàng” cho các dự án logistics.
Mộc Bài là một trong những cửa khẩu có môi trường giao dịch minh bạch, thủ tục nhanh gọn và chi phí hợp lý.
Ban cũng sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hàng hóa, kho bãi, vận tải và cửa khẩu, từng bước nâng cao năng lực thông quan và chất lượng dịch vụ. Với một cửa ngõ biên giới, thời gian thông quan nhanh hay chậm có ý nghĩa quyết định đến chi phí logistics của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, những công trình có quy mô liên vùng như vậy vượt quá năng lực tự thân của một địa phương. Ông Võ Anh Linh cho biết, điều Ban Quản lý Khu kinh tế mong muốn nhất từ Trung ương là có cơ chế ưu tiên nguồn lực và cơ chế liên kết vùng đối với các công trình giao thông, hạ tầng cửa khẩu và đầu mối logistics có tính chất liên vùng. Đồng thời, cần có chính sách đủ hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư lớn, có năng lực phát triển logistics hiện đại. Kiến nghị này phản ánh đúng bản chất vấn đề: một trung tâm logistics tầm vùng phục vụ hàng hóa của nhiều địa phương, nên nguồn lực và cơ chế điều phối cũng cần vượt ra ngoài phạm vi một tỉnh.
Thực tế, Khu kinh tế cửa khẩu đã bắt đầu có tín hiệu thu hút. Trong 9 tháng năm 2026, khu vực này đón 3 dự án FDI với tổng vốn 80,8 triệu USD trên diện tích 21,2 ha. Quy mô còn khiêm tốn, nhưng cho thấy dư địa phát triển là có thật. Theo Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, khi hạ tầng được kết nối đồng bộ và hệ sinh thái logistics hình thành, Mộc Bài sẽ chuyển từ vai trò một cửa khẩu giao thương sang đầu mối logistics của vùng, thực sự kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Campuchia và hành lang Phnom Penh - Bangkok.
Tây Ninh hiện có 21 cửa khẩu, gồm 4 cửa khẩu quốc tế, 4 cửa khẩu chính và 13 cửa khẩu phụ, cùng Cảng Quốc tế Long An. UBND tỉnh cũng đã ký thỏa thuận hợp tác với ba tỉnh giáp biên của Campuchia là Svay Rieng, Prey Veng và Tboung Khmum. Đây là nền tảng để Mộc Bài liên kết với các cửa khẩu khác, hình thành mạng lưới logistics biên giới thay vì phát triển đơn lẻ, tách rời.
